گفتار دوم: نقش اکراه در رفع مسئولیت کیفری در مجازات های حدی

۱٫ سرقت حدی: وادار شدن مرتکب به سرقت با تهدید و اجبار موجب رفع مسئولیت کیفری است ‌بنابرین‏ اگر سارقی با تهدید و بدون اختیار مرتکب سرقت شده باشد سرقتی که مستوجب حد باشد تحقق نیافته است و مرتکب به مجازات قطع ید محکوم نمی گردد.^[۷۱] با توجه به بند (۳) ماده ی ۱۹۸ قانون مجازات اسلامی، یکی از شرایط مهم تحقق سرقت مستوجب حد این است که سارق با تهدید و اجبار وادار به سرقت نشده باشد ‌بنابرین‏ کسی که از روی اکراه (فارغ از رضا) و اجبار (فارغ از قصد و رضا) مرتکب سرقت شده باشد مستوجب کیفر حد نیست. لازم به ذکر است که قانون گذار قبلاً در بند ۳ ماده ی ۲۱۳ قانون حدود و قصاص تنها مقرر کرده بود که «سارق از روی تهدید وادار به سرقت نشده باشد» یعنی تنها سارقی که از روی تهدید (اجبار و اکراه معنوی) وادار به سرقت شده باشد مستوجب حد نبوده و قانون گذار موضوع اجبار مادی را به سکوت برگزار نموده بود که این مسأله مورد توجه واقع و در بند ۳ ماده ی ۱۹۸ کلمه ی «اجبار» اضافه گردید.^[۷۲] برای زوال مسئولیت کیفری در نتیجه ی اکراه، تهدید باید عادتاً غیرقابل تحمل، غیرقانونی، غیرقابل اجتناب و غیرقابل دفع به وسیله ی دیگری غیر از ارتکاب جرم باشد.^[۷۳] به علاوه باید بین جرم ارتکابی و خطری که در صورت عدم ارتکاب جرم فعلیت خواهد یافت تناسب وجود داشته باشد. تأکید بر این شرط باعث شده است که در فقه اسلامی و نیز بسیاری از نظام های حقوقی دیگر اکراه به عنوان یکی از عامل رافع مسئولیت کیفری پذیرفته شود. در صورت وجود اکراه، حقوق اسلامی، برخلاف کامن لای قدیم اکراه را محدود به تهدیدات علیه جسم و جان نکرده و تهدیدات مالی را نیز به عنوان منشأ اکراه پذیرفته است. ‌بنابرین‏ اگر کسی تهدید می شود به اینکه در صورت سرقت نکردن دوچرخه ی دیگری اتومبیلش سوزانده خواهد شد، دوچرخه را بدزدد وی می‌تواند به دفاع اکراه استناد کند. به علاوه حقوق اسلامی، باز برخلاف کامن لای قدیم، تنها مجازات علیه خود شخص را به رسمیت نشناخته است، بلکه تهدیدات علیه دیگران (حتی اگر هیچ نسبتی با شخص نداشته باشند) نیز می‌تواند در صورت وجود شرایط تناسب منشأ دفاع اکراه قرار گیرد. ‌بنابرین‏ مرتکب سرقت در مثال ذکر شده ی قبلی قادر به استناد به دفاع اکراه خواهد بود حتی اگر اتومبیلی که تهدید به سوزاندن آن شده است متعلق به شخص دیگری باشد. بند ۳ ماده ۱۹۸ برخلاف بند (۳) ماده ۲۱۳ قانون حدود و قصاص کلمه ی اجبار را به دنبال کلمه تهدید اضافه ‌کرده‌است، بدین ترتیب می توان گفت که مطابق این بند اکراه و اجبار رافع مسئولیت کیفری سارق می‌باشند. هر چند که تفکیک بین اجبار و اکراه در حقوق جزا آسان نیست و برخی این تفکیک را نپذیرفتند. البته در حالت اکراه نیز به دلیل اینکه اراده ی مرتکب در ارتکاب به جرم مختل بوده است، مسلماًً مسئولیت کیفری بر وی به وجود نخواهد آمد.

۲٫ لواط: در کتب فقهی آمده است که اگر مولایی با برده اش لواط کند بر هر دو نفر انجام دهنده ی جرم حد جاری می شود حال آنکه در صورت اثبات اکراهی بودن لواط از طرف اکراه کننده در اینجا دیگر بر اکراه کننده حد جاری نمی شود و همین شکل صادق است در جایی که لواط بین عبد و غیرعبد صورت گیرد.^[۷۴] و اما در خصوص ادعای اکراه و اجبار نظر مشهور فقها این است که اکراه موجب سقوط حد است و این اختصاص به عبد ندارد که ادعای اکراه نموده باشد بلکه عمومیت دارد و هر کسی را]چه بعد یا غیراو[که ادعای اکراه و یا اجبار نماید در بر می‌گیرد زیرا قاعده ی (درءِ) که طبق آن حد با ایجاد شبهه برداشته می شود عمومیت دارد ]تدرءِ الحدود بالشبهات[ ولی همان گونه که پیشتر گفته شد عمومیت این قاعده ثابت نیست و هر گونه شبهه ای را در بر نمی گیرد ولی صحیحه ی ابوعبید بعید نیست که دلالت بر شنیدن و پذیرش این ادعا داشته باشد^[۷۵] واما اگر چه روایت آن در ادعای اکراه زن بر زنا وارد شده است ولی به طور قطع تفاوتی بین ادعای اکراه بر زنا با ادعای اکراه بر لواط وجود ندارد. و امکان تحقق اکراه در هر دو مورد نیز وجود دارد پس نتیجه می گیریم که این ادعا دعوی اکراه بر لواط پذیرفته و در صورتی که قرینه بر احتمال صدق آن پذیرفته می شود خواه از سوی عبد مطرح شده باشد خواه از سوی غیرعبد و دلیلی برای اختصاص دادن آن به غیر عبد وجود ندارد. پس غیر او را هم شامل می شود اکثریت فقها بر این امر اشتراک نظر دارند که بر جایی که حدود به صورت اکراهی صورت می‌گیرد حد فقط بر اکراه کننده بار می‌گردد و اکراه شونده از مجازات مبری می‌گردد. علاوه بر این توضیحات قانون گذار در مواد ۱۱۱ و ۱۱۲ و ۱۱۳ ق.م.ا. شرط ثابت شدن حد را بر فاعل و مفعول اختیار و عدم وجود اکراه دانسته است. در قانون جدید مجازات اسلامی نیز قانون گذار در ماده ۲۳۳ همین قانون برای فاعلی که تحت تأثیر اکراه منجر به جرم لواط شده باشد اعدام در نظر گرفته و برای مفعول این جرم چه در شرایط احصان و چه در غیر از آن شرایط مجازات اعدام در نظر گرفته است.

رأی دیوان عالی کشور در رابطه با اینکه طبق ماده ی ۶۷ ق.م.ا وحدت ملاک در زنا و لواط ادعای اکراه از متهم:

تاریخ رسیدگی: ۲۳/۱۲/۷۱

دادنامه: ۶۹۸

مرجع رسیدگی: شعبه ۱۶ دیوان عالی کشور

هیئت شعبه: آقایان …………… رئیس و …………… مستشار

خلاصه جریان پرونده

حسب مندرجات پرونده و به موجب دادنامه ی شماره ۶۳۰-۳۱/۶/۱۳۷۱ صادره از شعبه ی ۱۲ دادگاه کیفری یک، چنین انشاء رأی شده است:

رأی دادگاه

‌بر اساس کیفرخواست مورخ ۱۳/۴/۷۱ آقایان ۱- «ع» ۱۷ ساله کارگر اهل و ساکن … فاقد سابقه، متهم است به تفخیذ با «هـ» و ربودن «ج» به منظور انجام عمل لواط.

۲- «م» ۲۳ ساله، بنّا، اهل و ساکن…، متهم است به شرب خمر.

۳- «الف» اهل و ساکن…، فاقد سابقه، متهم است به ارتکاب شرب‌ خمر و ربودن «ج» به عنوان انجام عمل لواط.

۴- «گ» ۲۷ ساله، سنگکار، اهل و ساکن … فاقد سابقه، متهم به تفخیذ با «هـ» و شرب خمر.

۵- «هـ» ۱۷ ساله، نقّاش، اهل و ساکن…، فاقد سابقه، متهم است به شرب خمر و تمکین به تفخیذ با «ع» و «هـ» و «گ».

میزان تحصیلات: میان متغیر تحصیلات رضایت از اوضاع فردی و شادبودن نیز ارتباط مستقیم وجود دارد. به‌طوری‌که با افزایش تحصیلات رضایت از اوضاع فردی هم افزایش می‌یابد و این امر در نتیجه منجر به شادی فرد در زندگی می‌شود.

میزان دینداری: اوئیس با انجام‌دادن یک مطالعه ‌در مورد اثرات دین بر سلامت روانی، دریافت که افراد دارای نگرش دینی بالا نسبت به افرادی که سطح نگرش دینی پائین‌تری داشتند، از یک طرف وسواس و از طرفی میزان روان‌‌رنجور‌خویی کم‌تری نشان دادند. اما نتایج بررسی‌های دیگر که در قالب پایان‌نامه انتشار یافته، خلاف این مطلب را نشان می‌دهد. نتایج تحقیق تعیین میزان شادکامی دانشجویان دانشگاه علوم‌ پزشکی تهران و رابطه‌ ان با عمل به باورهای دینی و برونگرایی نشان داد که بین شادکامی با نگرش عمل به باورهای دینی رابطه‌ مثبت و معنا‌دار وجود دارد. یافته های پژوهشی بررسی میزان شادکامی و عمل به باورهای دینی در رابطه با جنس مخالف نشان داد که میزان شادکامی افرادی که با کسی از جنس مخالف ارتباط ندارند بیش از کسانی است که چنین ارتباطی را دارند و نیز بین میزان دینداری و عمل به واجبات و مستحبات دینی و میزان شادکامی یک همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد.

وضعیت تأهل: در پژوهش کوشا و محسنی که در سال ۲۰۰۴ میلادی صورت‌گرفته، رضایت از زندگی متأهل و مجرد ایرانی، مقایسه‌شده‌است. ‌بر اساس نتایج آن‌ ها در زنان ایرانی متأهل بودن، شاغل بودن، داشتن تجارب مطلوب و نیز تحصیلات بالا با رضایت بیشتر از زندگی رابطه دارد. اشخاص جوان یا پیر، زن یا مرد، فقیر یا ثروتمند از داشتن رابطه‌ عاشقانه پردوام شاد می‌شوند. صد‌ها بررسی صورت‌گرفته در این زمینه ‌به این نتیجه‌ واحد رسیده‌اند که: زوج‌ها در مقایسه با افراد مجرد یا همسر از‌دست‌داده و به‌ خصوص در مقایسه با کسانی که از هم جدا شده‌اند شادتر هستند و از زندگی خود بیشتر لذت می‌برند.

بررسی‌های انجام شده در آمریکا، نشان می‌دهد که کم تر از ۲۵% اشخاص مجرد و بیش از ۴۰% کسانی که ازدواج کردند خود را فردی شاد معرفی می‌کنند.

رضایت مالی: میزان رضایت مالی نیز به عوامل گوناگونی مانند: جنسیت- سن- میزان تحصیلات بستگی دارد. به‌طوری‌که رضایت مالی ایرانیان به طور نسبی، در میان زنان و افراد میان‌سال(نسبت به افراد جوان و سالمند) و افرادی با مدرک تحصیلی لیسانس (نسبت به افراد بی‌سواد و دارای مدرک تحصیلی ابتدایی، راهنمایی، دبیرستان، دیپلم و فوق‌دیپلم، فوق‌لیسانس، دکتری) درصد بیشتری را به خود اختصاص داده‌است.

۱۱-۲ بررسی عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان «دکتر سید احمد هاشمی»

این مقاله به عنوان گزارشی از یافته های یک پژوهش گسترده، درصدد است رابطه‌ متغیرهای مؤثر در دانشگاه را با پیشرفت تحصیلی دانشجویان مورد بررسی قرار‌دهد. به منظور انجام پژوهش ۷۲ کلاس رشته‌ زبان به صورت تصادفی طبقه‌ای و ۲۱۸۸ دانشجو و اساتید این دانشگاه‌ها انتخاب شدند.

(دانشگاه‌های آزاد، دولتی، نیمه‌دولتی، خصوصی و غیر انتفاعی) روش مورد استفاده در این پژوهش کمی و کیفی بوده و ابزار جمع‌ آوری داده ها، فرم‌های پرسشنامه، مشاهده و آزمون پیشرفت تحصیلی بوده است. تجزیه و تحلیل داده های کمی پژوهش با بهره گرفتن از نرم‌افزار آماری SPSS صورت‌گرفته‌است. نتایج نشان داد که اگرچه رابطه‌ معناداری بین متغیرهای فیزیکی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان وجود ندارد، ولی این متغیرها بر نگرش استاد تأثیر‌گذار است. و نگرش استاد نیز پیشرفت تحصیلی دانش‌جویان را تحت‌تاثیر قرار‌می‌دهد. ‌بنابرین‏ متغیرهای فیزیکی حتی اگر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان نیز هیچ تأثیری نداشته باشد باید به‌خاطر حفظ سلامت، بهداشت، امنیت روانی آنان مورد توجه قرار‌گیرد.

۱۲-۲ بررسی عوامل مؤثر در پیشرفت دانشجویان

آموزش‌و‌پرورش، زیربنای توسعه اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی هر جامعه است. بررسی عوامل مؤثر بر پیشرفت و ترقی جوامع پیشرفته نشان می‌دهد که همه‌ این کشورها، آموزش‌و‌پرورش توانمند و کارآمدی ‌داشته‌اند. همچنین در هر نظام آموزشی، عوامل بسیاری با یکدیگر عمل می‌کنند تا یادگیری و پیشرفت تحصیلی برای دانشجویان حاصل گردد. هر قسمت از این نظام باید به گونه‌ای آماده‌شود که دسترسی به بازده‌ مطلوب و اهداف مورد‌نظر میسر شود، زیرا اگر جزئی از نظام از کار بازایستد، کارایی اجزای دیگر نظام کاهش یافته و صدمه خواهد دید.

با‌ درنظر گرفتن و تجزیه و تحلیل درون داده هایی از قبیل متغیرهای فیزیکی، می‌توان با آگاهی بیشتری اقدام به برنامه‌ریزی نمود. البته علاوه‌بر عوامل فیزیکی، متغیرهای زیاد دیگری نیز وجود دارند که فرایند یادگیری و پیشرفت تحصیلی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند که با انجام پژوهش می‌توان میزان تأثیر آن‌ ها را تشخیص داد. وقتی که نظام‌های آموزشی اطلاعات لازم را در چنین زمینه‌های اساسی در اختیار نداشته‌باشند، نمی‌توان عملکرد صحیح را در عرصه‌های مختلف آموزشی و پرورشی انتظار داشت.

از این‌رو، این مقاله به دنبال یافتن پاسخ به دو سوال زیر است:

آیا بین میزان امکانات آموزشی دانشگاه، با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود دارد؟

آیا بین جاذب بودن درس، با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود دارد؟

عوامل فیزیکی مربوط به امکانات آموزشی و جاذب‌بودن کلاس دوازده‌ شاخص است که در شش قسمت به شرح ذیل دسته‌بندی و تبیین شده‌است. پنج مورد اول مربوط به جاذب‌بودن کلاس و مورد ششم مربوط به امکانات آموزشی کلاس است:

• • نور و عوامل مربوط به آن مانند میزان و شدت نور، نوع نور(طبیعی یا مصنوعی)؛

• • ابعاد ظاهری کلاس شامل دیوار، درب وکف کلاس، سرانه مساحت و سرانه فضا؛

• • حرارت و تهویه کلاس؛

• • صدا و عوامل مربوط به آن؛

• • سازماندهی و آرایش کلاس؛

• تجهیزات آموزشی شامل وایت‌بورد و رسانه های آموزشی.

استاندارد‌هایی که در این تحقیق استفاده شده، شامل ملاک‌هایی است که توسط وزارت آموزش‌و‌پرورش، وزارت بهداشت و درمان، سازمان نوسازی و تجهیزات مدارس و دانشگاه‌ها، کتاب‌ها و نشریه‌های علمی ‌در مورد ویژگی‌های مناسب و لازم برای یک کلاس تعیین شده‌است، که به طور اختصار به شرح آن‌ ها می‌پردازیم:

۱) نور و متغیرهای مربوط به آن

به طور کلی در فرایند یادیگری، ۸۳ درصد یادگیری به وسیله حس بینایی صورت‌می‌گیرد(ذوفن و لطفی‌پور، ۱۳۷۷). ‌بنابرین‏، اگر عمل دیدن با اشکال روبه‌رو شود، افت در یادگیری ایجاد می‌گردد. هدف تأمین روشنایی کل دانشگاه و کلاس درس عبارت‌ از به وجود‌آوردن محیطی است که در آن، عمل دیدن به بهترین وجه و با ححداقل زحمت و کوشش انجام گیرد تا نیروی دانشجویان صرف جذب اطلاعات و فرایند یادگیری شود، نه این‌که این نیرو برای مبارزه با اشکالات دیدن –که در محیط کم نور وجود دارد- صرف شود.

البته باید یادآوری کنیم که هنگام انجام هر فعالیتی، میزان نور مورد نیاز متفاوت است.

روشنایی کلاس از طریق نور طبیعی(پنجره ها، دریچه‌ها و …) یا نور مصنوعی(لامپ‌ها و انواع چراغ‌ها) تأمین‌ می‌گردد که در هر‌صورت باید به میزان نور، جهت و کیفیت آن توجه گردد.

1. 1. ممتاز، جمشید و رنجبریان، امیرحسین، حقوق بین الملل بشردوستانه مخاصمات مسلحانه داخلی، نشر میزان، چاپ سوّم، تهران، ۱۳۸۷

   

1. 1. موسی زاده، رضا، سازمان های بین‌المللی، نشر میزان، تهران، چاپ هفتم، زمستان ۱۳۸۵

1. 1. نادرپور، بابک، جهانی شدن: بیم ها و امیدها، انتشارات حدیث امروز، تهران، ۱۳۸۲

1. 1. والاس، ربکا، حقوق بین الملل، مترجم دکتر سید قاسم زمانی و مهناز بهراملو، مؤسسه‌ مطالعات و پژوهش‌های حقوقی، تهران، ۱۳۸۷

1. 1. هویلند، ویلیام ا، انسان شناسی فرهنگی، مترجم منصور گودرزی، نشریه جامعه شناسی و علوم اجتماعی، شماره ۲۲، بهار ۱۳۸۲

منابع انگلیسی

Arold, Nina-Louisa, The Legal Culture of the European Court of Human Rights, Martinus Nijhoff Publishers, 2007

1. 1. Diller, Jerry v. , Cultural Diversity: A Primer for the Human Services, Cengage Learning, Fourth Edition, 2010

1. 1. Franz, Boas, Museums of Ethnology and their Claissification, Science 9 , 17 June 1887

1. 1. Parvis, Leo, Understanding Cultural Diversity in Today’ s Complex World, Lulu Press, Second Edition, 2007

1. vasak, karel, A30year struggle:the sty stained effort to give force of law to the universal declaration of Human Rights, UNESCO Courier (nov 1977)

Yourow, Howard Charles, The Margin of Appreciation Doctrine in the Dynamics of European Human Rights Jurisprudence, Martinus Nijhoff Publishers, 1996

اسناد

Judge Tanaka in the South west Afreica Case, ICJ Reports ,1960

World Conference on Human Rights, Vienna Declaration on Human Rights, 1993

Human Rights Committee, General Comment 24 ( 52) , U.N. Doc. CCPR/ C/ 21/ Rev. 1/ Add. 6 ( 1994)

http://en. wikipedia.org/ wiki/ Cultural- Pluralism

www.un.org/Law/ilc/sessions/57/57 session.htm

UN DOC: A/CN.4/639, Provision 3.1.5

http://untreaty.un.org/ilc/sessions/63/63 docs.htm

http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N11/234/80/PDF

A/c.3/64/L.49 ( 30 October 2009 )

Abstract:

According to some of lawyers human rights are the common heritage of human kind. This in turn denotes the idea of universality of human rights. Study of international and regional documents as well as doctrine shows that the idea of universality of human rights well accepted as a principle. At the other hand it should be noted that the cultural diversity is protectable to the extent that it dose not cause the violation of the principle.

1. 1. – موسی زاده، رضا، سازمان‌های بین‌المللی، نشر میزان، چاپ هفتم، زمستان ۱۳۸۵، ص ۵۶ ↑

1. 1. – بیگ‌زاده، ابراهیم، تأملی بر تنوع فرهنگی در حقوق بین‌الملل … ص ۱۱۵ ↑

1. 1. – رحمت الهی، حسین، جهانی شدن و تأثیر آن بر هویت های قومی و ملی، مجله اندیشه‌های حقوقی، سال سوّم ، شماره ۸ ، بهار و تابستان ۱۳۸۴، ص ۱۰۲ ↑

1. 1. – پیشین، ص ۱۰۱ ↑

1. 1. – شیمیلیه ژاندرو، مونیک، بشریت و اکمیت، سیری در حقوق بین‌الملل، مترجم مرتضی کلانتریان، انتشارات آگه، تهران، ۱۳۸۲، ص ۴۷۲ ↑

1. 1. – قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر یکم … ص ۱۵۸ ↑

1. 1. . اسلامی ندوشن، محمد علی، ذکر مناقب حقوق بشر درجهان سوّم، انتشارات آرمان، یزد، ۱۳۷۲ ، ص ص ۲۴-۲۵ ↑

1. 1. . صفایی، سید حسین، حقوق بشر در اسلام و اعلامیه جهانی حقوق بشر ، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره ۲۷، بهمن ۱۳۷۰، ص ۲ ↑

1. 1. . تا پیش از اعلامیه جهانی حقوق بشر اسنادی بودند که بدون آنکه از حقوق بشر نامی ببرند مصادیق آن را بیان کرده‌اند همچون: اعلامیه حقوق انسان و شهروند فرانسه (۱۷۸۹) و قانون اساسی آمریکا (۱۷۹۱) . همچنین ادیان به بیان این ارزش‌ها و ترویج آن ها پرداخته‌اند. ↑

1. 1. . البرزی ورکی، مسعود، حقوق بشر وحقوق بشر دوستانه … ص ۱۹٫ ↑

1. 1. . جلالی، محمود، نقش دیوان بین‌المللی دادگستری درتوسعه حقوق بشر،مجله اندیشه‌های حقوقی،سال اوّل،شماره سوّم،بهار ‌و تابستان ۱۳۸۲، ص ۷۲٫ ↑

1. 1. . همان، ص ۷۳ ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر یکم … ص ۹۲٫ ↑

1. 1. . حتی در طول تاریخ دولت‌ها نیز با اعمال خود نشان داده‌اند که ارزش های اخلاقی را برتر از سیاست‌های داخلی می دانند همچون محاکمه « ویلهلم دوّم» به جرم نقض معاهدات و اخلاق و محاکمه نازیان در دادگاه نورنبرگ و … . با فرض پذیرش این نظر دیگر نمی توان از اخلاق سخن گفت بلکه باید از اخلاق ها که بعضاً می‌توانند متضاد هم باشند باید سخن راند و آنگاه نسل کشی روآندا و یوگسلاوی و… قابل توجیه و محکوم کردن آن ها کاری عبث خواهد شد، نتیجه ای که هیچ عقل سلیمی نمی پذیرد. ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، پیشین ، دفتر دوّم، ص۲۴٫ ↑

1. 1. . . قاضی تاناکا در قضیه آفریقای جنوب غربی تصریح می‌کند که « نقش دولت‌ها در زمینه استانداردهای حقوق بشری صرفاً نقشی اعلامی (Declaratory) است. بنگرید به :Judge Tanaka in the South west Afreica Case, ICJ Reports ,1960 , p.297. ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، پیشین ، دفتر دوّم ، ص۲۳ ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، پیشین ، دفتر یکم، ص ۹۲ ↑

1. 1. . United Nations, Human Rights: Question and Answers, 1987, at 4.به نقل از البرزی ورکی، مسعود، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه …، ص ۱۹ ↑

1. 1. . فیضی خواه، علی، مبنای حقوق بشر، مجله بازتاب اندیشه، شماره ۲۱، ۱۱/۹/۱۳۸۰ ، ص۵۱ ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر درجهان معاصر، دفتر یکم .، ص ۹۳ ↑

1. 1. .Universality ↑

1. 1. . Intrinsic ↑

1. 1. . Inalienable ↑

1. 1. . Human dignity ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، پیشین ، دفتر یکم …، ص۹۳ ↑

1. 1. . Absolutism ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، قلمرو حق ها در حقوق بشر معاصر … ص۷٫ ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر یکم …، ص ۱۶۸ ↑

1. 1. . بویژه در دو سند : « میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی» و « میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» ↑

1. 1. . قاری سید فاطمی، سید محمد، پیشین ، دفتر یکم…، ص ۱۶۹ ↑

1. 1. . World Conference on Human Rights, Vienna Declaration on Human Rights, 1993, No.1 ↑

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱ مقدمه

در این فصل یافته ­های توصیفی، ماتریس کلی همبستگی و یافته ­های مرتبط با فرضیه ­های پژوهش شامل یافته ­های مربوط به آزمون مدل طراحی شده پیشنهادی و تأییدشده و مقایسه­ دختران و پسران آمده است.

۴-۲ یافته ­های توصیفی

در جدول۴-۱ میانگین و انحراف معیار خرده مقیاس­های نیازهای بنیادی روانی به تفکیک جنسیت و در کل دانشجویان آمده است.

جدول ۴-۱ . شاخص­ های توصیفی خرده مقیاس نیازهای بنیادی روانی به تفکیک جنسیت و در کل دانشجویان

کل دانشجویان
پسر
دختر
تعداد
انحراف معیار
میانگین
تعداد
انحراف معیار
میانگین
تعداد
انحراف معیار
میانگین
خرده مقیاس
۳۶۴
۴۳/۶
۶۳/۳۵
۱۹۸
۴۴/۰
۶۸/۳۵
۱۶۶
۵۱/۰
۵۷/۳۵
خودمختاری
نیازهای بنیادی روانی
۳۶۴
۳۴/۶
۵۳/۳۰
۱۹۸
۴۰/۰
۷۴/۳۰
۱۶۶
۵۴/۰
۲۸/۳۰
شایستگی
۳۶۴
۲۴/۷
۰۸/۴۹
۱۹۸
۴۹/۰
۱۰/۴۱
۱۶۶
۵۷/۰
۲۶/۴۳
ارتباط با دیگران

همان‌ طور که در جدول ۴-۱ مشاهده می­ شود، میانگین نمره­ی کل دانشجویان ‌دختر و پسر در خرده مقیاس­های، خودمختاری برابر ۶۳/۳۵، شایستگی برابر ۵۳/۳۰، و ارتباط برابر ۰۸/۴۹ ‌می‌باشد.

در جدول ۴-۲ میانگین و انحراف معیار خرده مقیاس­های طرحواره­های ناسازگار اولیه به تفکیک جنسیت و در کل دانشجویان آمده است.

جدول ۴-۲٫ شاخص­ های توصیفی خرده مقیاس طرحواره­های ناسازگار اولیه به تفکیک جنسیت و در کل دانشجویان

کل دانشجویان
پسر
دختر
تعداد
انحراف معیار
میانگین
تعداد
انحراف معیار
میانگین
تعداد
انحراف معیار
میانگین
خرده مقیاس
۳۶۴
۲۶/۱
۰۲/۱
۱۹۸
۲۵/۱
۹۳/۰
۱۶۶
۲۷/۱
۰۷/۱
رها شدگی/بی ثباتی
طرحواره­های ناسازگار اولیه
۳۶۴
۸۴/۰
۴۰/۰
۱۹۸
۸۶/۰
۴۱/۰
۱۶۶
۸۲/۰
۳۷/۰
بی اعتمادی/ بدرفتاری
۳۶۴
۷۹/۰
۸۵/۰
۱۹۸
۷۸/۰
۸۵/۰
۱۶۶
۸۰/۰
۸۶/۰

محرومیت هیجانی

۳۶۴
۴۲/۰
۱۲/۰
۱۹۸
۳۷/۰
۰۸/۰
۱۶۶
۴۷/۰
۱۶/۰

وابستگی/ بی کفایتی

۳۶۴
۷۵/۰
۳۱/۰
۱۹۸
۷۰/۰
۲۸/۰
۱۶۶
۸۰/۰
۳۵/۰

آسیب پذیری نسبت به ضرر

۳۶۴
۷۰/۰
۲۳/۰
۱۹۸
۶۳/۰
۲۲/۰
۱۶۶
۷۷/۰
۲۴/۰

نقص/ شرم

۳۶۴
۸۵/۰
۲۲/۰
۱۹۸
۶۳/۰
۱۴/۰
۱۶۶
۰۴/۱
۳۱/۰

شکست یا نا کامی

۳۶۴
۸۷/۰
۷۷/۰
۱۹۸
۸۸/۰
۸۳/۰
۱۶۶
۸۶/۰
۷۰/۰

فداکاری/ ازخود گذشتی

۳۶۴
۰۷/۱
۶۹/۰
۱۹۸
۱۳/۱
۷۸/۰
۱۶۶
۹۹/۰
۵۸/۰

بازداری هیجانی

۳۶۴
۳۲/۱
۱۶/۱
۱۹۸
۲۹/۱
۱۸/۱
۱۶۶
۳۶/۱
۱۳/۱

استحقاق/ بزرگ منشی

۳۶۴
۹۲/۰
۴۷/۰
۱۹۸
۸۳/۰
۴۵/۰
۱۶۶
۰۲/۱
۵۰/۰

خودانضباطی ضعیف

۳۶۴
۸۲/۰
۳۸/۰
۱۹۸
۹۰/۰
۴۷/۰
۱۶۶
۷۴/۰
۲۶/۰

بیگانگی اجتماعی/ انزوای اجتماعی

۳۶۴
۶۰/۱
۷۸/۱
۱۹۸
۶۱/۱
۹۷/۱
۱۶۶
۴۷/۱
۵۵/۱

کمال گرایی/ معیارهای سرسختانه

۳۶۴
۷۶/۰
۳۱/۰
۱۹۸
۶۴/۰
۲۱/۰
۱۶۶
۸۹/۰
۳۰/۰

اطاعت

۳۶۴
۸۳/۰
۴۵/۰
۱۹۸
۷۶/۰
۰۹/۰
۱۶۶
۹۰/۰
۵۱/۰

خود تحول نایافته / خود گرفتار

همان‌ طور که در جدول ۴-۲ مشاهده می­ شود، میانگین نمره­ی کل دانشجویان دختر و پسر در خرده مقیاس­های، رهاشدگی/ بی ثباتی برابر ۰۲/۱، بی اعتمادی/ بد رفتاری برابر ۴۰/۰، محرومیت هیجانی برابر ۸۵/۰، وابستگی/ بی کفایتی برابر ۱۲/۰، آسیب پذیری نسبت به ضرر برابر ۳۱/۰، نقص/ شرم برابر ۲۳/۰، شکست یا نا کامی برابر ۲۲/۰، فداکاری/ ازخود گذشتی برابر ۷۷/۰، بازداری هیجانی برابر ۶۹/۰، استحقاق/ بزرگ منشی برابر ۱۶/۱، خودانضباطی ضعیف برابر ۴۷/۰، بیگانگی­اجتماعی/ انزوای­اجتماعی برابر ۳۸/۰، کمال­گرایی/ معیارهای سرسختانه برابر۷۸/۱، اطاعت برابر ۳۱/۰، خود تحول نایافته / خود گرفتار برابر ۴۵/۰، ‌می‌باشد.

جدول ۴-۳ میانگین و انحراف معیار خرده مقیاس­های اختلال تنظیم هیجانی به تفکیک جنسیت و در کل دانشجویان آمده است.

.( در طی ده سال اخیر بالغ بر ۵۰ درصد بوده است(رضوی، ۱۳۸۵

۱ درصد، کل اشتغال استرالیا در صنعت ورزش و / ۱۶۳/۰۰۰ هزار نفر، یعنی در حدود ۹

۵۷ هزار نفر بازیکن در سال ۱۹۹۳ / تفریحات است. بررسی‌ها در استرالیا نشان داد به ۰۰۰

۱۴۳ هزار نفر رشد یافت که نشان از / حقوق پرداخت شد. در سال ۱۹۹۷ این رقم به ۰۰۰

.( حرکتی عمده به سوی حرفهای شدن ورزش در استرالیا دارد(شمسائی و همکاران، ۱۳۸۸

۱ درصد کل / ۱۹۲۰۰ نفر بوده است که ۳ ، تعداد شاغلین ورزش در نیوزیلند در سال ۱۹۹۶

۴ درصد افزایش داشته است. / شاغلین این کشور می‌باشد و نسبت به سال ۱۹۹۱ سالانه ۶

۱ درصد کل شاغلین این / ۴۰۲ شغل ایجاد کرده که معادل ۸ / صنعت ورزش در انگلستان ۰۰۰۰

۳۹/ ۴۲ درصد شاغلین مربوط به بخش تجاری غیر ورزشی و ۱ / کشور است. در حدود ۱

۹ درصد دولت محلی است(محرمزاده، / ۹ درصد داوطلبان و ۳ / درصد بخش تجاری ورزش، ۴

.(۱۳۸۵

کل کشور GDP 1 درصد / ۸ میلیارد دلاری، ۱ / صنعت ورزش کانادا با تولید ناخالص داخلی ۹

را به خود اختصاص می‌دهد. تعداد شاغلین بخش‌های مختلف ورزش نیز با تعداد ۲۶۲۳۲۵

نفر معادل ۲ درصد کل شاغلین این کشور محسوب می شود.

۲۰۰۵ باعث ایجاد – پیش‌بینی می‌گردد برگزاری بازی‌های المپیک ۲۰۱۲ طی سال‌های ۲۰۱۶

می شود (UK) 8 شغل تمام وقت در برتانیای شمالی / ۳۸/۰۰۰ شغل تمام وقت در لندن و ۰۰۰

.( (تُجاری، ۱۳۸۷

۴۳

در ایران بر اساس آمار اعلامی در سال ۱۳۸۲ فقط تعداد شاغلین رسمی ورزش کشور ۲۵۰۰۰

۱ درصد شاغلین کشور را بخش ورزش به / نفر اعلام گردید که با این حساب در آن سال ۰۷

.( خود اختصاص می‌داد(محرمزاده، ۱۳۸۵

۹- : صنعت ورزش و خصوصیسازی ۲

صنعت ورزش با رشد چشمگیر خود در سال‌های گذشته و تا به امروز؛ ‌کمپانی‌های بزرگی

مانند شرکت‌های تهیه پوشاک، تولیدکنندگان وسایل و شبکه های رسانه‌ای بزرگ را به خود

جذب نموده؛ و با ساخت میادین و ورزشگاه ها و وجود بازیکنان مطرح ورزشی همراه با

مسابقات حرفهای، یکی از بزرگترین فعالیت‌های اقتصادی در سطح جهان را به خود اختصاص

داده است. به گونه‌ای که حجم پول مبادله شده در این حیطه با تمام بخش‌های دیگر اقتصادی

قابل رقابت است. همچنین حمایت این شرکت‌ها از رویدادهای ورزشی، عقد قرارداد با

بازیکنان مشهور در زمینه‌های مختلف ورزشی و تبلیغاتی، فروش روزافزون کالاهای ورزشی و

عقد قراردادهای انحصاری پخش تلوزیونی رویدادهای ورزشی، هر روز عرصه های جدیدی را

برای فعالیت‌های اقتصادی این صنعت میگشاید.

شرایط جهان امروز و گسترش بسیار سریع خدمات ورزشی، ضرورت اصلاح ساختارها و

واگذاری بسیاری از اقدامات اجرایی به مردم در قالب بخش‌های خصوصی را خاطر نشان می-

سازد. رقابت در عرصه های صنعت ورزش، مستلزم حضور افراد مجرب، کارآمد و با دانش

است که فرصت‌ها را غنیمت شمرده و از امکانات و منابع در جهت توسعه و سازندگی به

شایستگی بهره‌برداری کنند. بدون تردید پوشش تمام این فعالیت‌ها به گونه‌ای مطلوب و استفاده

بهینه از تمام فرصت‌های جهانی در این زمینه از عهده سازمان‌های دولتی بهتنهایی خارج است

و استفاده از تمام این فرصت‌ها مستلزم مشارکت مردم و بخش خصوصی است تا با کارایی

هرچه بهتر، از توانمندی‌های این صنعت در جهت بهبود شرایط اقتصادی کشورها استفاده

گردد.

امروزه خصوصیسازی ‌به‌عنوان راهکاری پذیرفتنی برای افزایش تولید و دستیابی به رشد

.۱۳( اقتصادی در کشورهای کمتر توسعه یافته و توسعهیافته تبدیل شده است(برگ، ۱۹۸۷

١٣ Berg, 1987

۴۴

بسیاری از دولت‌ها برای رهایی از بار سنگین خدمات نوین به اقدامات خصوصی سازی روی

۱۴ . در این میان ورزش به- ( آوردهاند تا نرخ رشد اقتصادی خود را تغییر دهند(هاچینسون، ۱۹۹۱

عنوان یک صنعت پردرآمد، به دلیل گرایش روبهرشد مردم به ورزش و نیاز به مصرف کالاها و

خدمات ورزشی، از اهمیت اقتصادی بسیار بالایی برخوردار گردیده است که لزوم واگذاری آن

به بخش خصوصی انکارناپذیر می‌باشد. رویدادها، اطلاعات، آموزش، کالاها و خدمات

ورزشی ‌به‌عنوان ۴ دسته مختلف محصولات ورزشی می‌توانند بر تولید ناخالص داخلی و

.( ارزش افزوده هر کشور تأثیر بهسزایی داشته باشند(عسگریان و همکاران، ۱۳۸۳

اکنون که خصوصیسازی به جبهه اول اندیشه اقتصادی و سیاسی ‌به‌عنوان راهکاری پذیرفتنی

در بسیاری از کشورها تبدیل شده است و بسیاری از دولت‌ها برای رهایی از بار سنگین

خدمات نوین به اقدامات خصوصی روی آوردهاند تا نرخ رشد اقتصادی خود را تغییر دهند؛

متأسفانه این راهکار در ایران و در ارتباط با تمامی صنایع و بهطور اخص مرتبط با صنعت

ورزش کشور بهطور مناسب مورد استفاده قرار نگرفته است.

شناختهشدن صنعت ورزش ‌به‌عنوان یکی از درآمدزاترین صنایع در قرن ۲۱ ، نقش این صنعت

در اقتصاد ملی کشورها و همچنین شرایط جهان امروز و نیاز به گسترش بسیار سریع خدمات

ورزشی و عدم توانایی دولت‌ها در فراهمسازی این نوع خدمات متناسب با نیاز جامعه، لزوم

به کارگیری بخش خصوصی در ورزش را انکارناپذیر می کند.

۱-۹-۲ : مسائل، مشکلات و تنگناهای ورزش در ارتباط با بخش خصوصی

با وجود پیشرفت‌های اساسی بسیاری از کشورها در امر خصوصیسازی و جلب مشارکت این

بخش در فعالیت‌های اقتصادی به ویژه صنعت ورزش؛ در این زمینه همچنان در کشورمان موانع

و مشکلاتی وجود دارد که در ذیل به آن ها می پردازیم.

عدم ضمانت مالی برای سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی و صدور پروانه های 

لازم جهت فعالیت‌های ورزشی

گرانی زمین، مصالح ساختمانی و تهیه تجهیزات فیزیکی 

١۴Hutchinson, 1991

۴۵

فقدان قانون و آییننامه خاص و متناسب با مقتضیات زمان در جهت واگذاری 

زمین به باشگاه های قدیمی دارای پروانه و پیشکسوتان و متقاضیان برای ایجاد

باشگاه های جدید و مدرن

نبود آییننامه خاص به منظور واگذاری زمین به قهرمانان، پیشکسوتان، کارشناسان 

و ورزشکاران قدیمی

عدم همکاری شهرداری‌ها در صدور مجوز و پروانه ساختمانی لازم جهت 

بازسازی و مرمت ساختمان و تکمیل باشگاه ها، ورزشگاه ها و در نظر نگرفتن

تسهیلات اداری و رفع مشکلات دست و پاگیر برای چنین مراکزی.

کمبود شدید نیروی انسانی کارآزموده ورزشی در باشگاه ها و عدم افزایش کادر 

مربیگری متناسب با نیازهای باشگاه های بخش خصوصی

کمبود امکانات آموزشی ضمن خدمت و فقدان زمینه مناسب برای معرفی مربی و 

داور در باشگاه های خصوصی برای طی دوره های آموزشی

کمبود امکانات آموزشی ضمن خدمت برای مدیران باشگاه ها در کشورهای 