سیستم حسابداری بنگاه‌های بزرگی مانند سازمان امور مالیاتی و بانک‌ها به شکل نقدی بود، تا اینکه در سومین روز مرداد سال ۱۳۸۴ شورای پول و اعتبار طی مصوبه‌ای نظام بانکی کشور را مکلف کرد تا شناسایی درآمد عقود اسلامی بر مبنای روش تعهدی باشد. این مصوبه، به مدیران تمامی بانک‌های خصوصی، دولتی و مؤسسه‌‌های اعتباری غیربانکی نیز ابلاغ شد. (روزنامه دنیای اقتصاد،۱۳۸۴)

از آنجایی که طبق تکالیف مقرر در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و قانون اصلاح مواد ۶۳و۶۴ قانون محاسبات عمومی و مواد(۱۳-۲۳-۴۶-۸۷ ) آیین نامه مالی معاملاتی، دانشگاه های علوم پزشکی ملزم به استقرارسیستم حسابداری تعهدی مبتنی بر تنظیم یک سری دستورالعملها جهت نگهداری حساب‌ها، ساماندهی و تعیین حدود و اختیارات واحدهای مالی، به منظور دستیابی به اهداف ذیل تحت عنوان نظام نوین مالی نمود.

۱ ) تغییر رویکرد از حسابداری نقدی به روش حسابداری تعهدی

۲)تعیین قیمت تمام شده بهاء خدمات و فعالیت‌ها

۳)بودجه بندی عملیاتی

۴)تجزیه تحلیل نتایج به منظور تسهیل تصمیم گیری مدیریت در راستای افزایش بهره وری منابع،کاهش هزینه ها، افزایش درآمدها و..

لذا دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور از ابتدای سال ۱۳۸۷ در راستای استقرار حسابداری تعهدی عمل نمود و در حال پیاده سازی این سیستم نوین مالی با اهداف مذکور می‌باشد.(ابوالحلاج،۱۳۸۷)

۲-۲-۳-مفهوم حسابداری نقدی

حسابداری نقدی یک سیستم حسابداری است که اساس آن بر دریافت و یا پرداخت وجه نقد استوار است. به عبارت دیگر، در سیستم حسابداری نقدی، هر گونه تغییر در وضعیت مالی مؤسسه‌ مستلزم مبادله وجه نقد است. در سیستم حسابداری نقدی، درآمدها در زمانی شناسایی و در دفاتر ثیت می‌شوند که وجه نقد آن ها دریافت شود و هزینه ها، زمانی شناسایی و در دفاتر ثبت می‌شوند که وجه آن ها به صورت نقد پرداخت گردد. (باباجانی،۱۳۹۱)

۲-۲-۳-۱-ایرادات و نارسایی‌های روش نقدی

• • عدم امکان ارزیابی عملکرد مدیریت سازمان ها

• • عدم انطباق روش مذکور با استانداردهای حسابداری

• • عدم وجــود نـظـام بودجه‌بندی جامع مبتنی بر فعالیت‌ها

• • عدم امکـان ثبـت صحیح و کامل تهاترها و سرمایه‌گذاری‌های غیر نقدی

• • عدم رعایت اصــل تطابق درآمد و هزینه و عدم ثبت کامل مطالبات و تعهدات

• • عدم وجـود ارتباط منطقی بین منافع حاصل از به کارگیری دارایی‌ها و فعالیت‏های انجام شده با هزینه ها

• • طبقه‌بندی سود سهام دریافتی از محل سرمایه‌گذاری‌ها به عنوان جریانات نقدی حاصل از فعالیت‌های عملیاتی

• • طبقـه‌بنـدی برخی از دریافت‌ها و پرداخت‌های خـاص، ‌بر اساس نوع رویـداد واقـع شـده به عوض ماهیت دریافـت و پرداخـت انجـام شـده

• • اشکالات ساختار سازمانی و عدم وجود یکپارچگی در وظایف واحدهای متنوع مالی، اعم از سیستم های اجرایـی، کنترلی، حسابرسی و بودجـه‌ریـزی

• • عدم هوشمندی سیستم مالی و در نتیحه عدم امکان اعمال مدیریت نقدینگی و مدیریت هزینه، که این امر به کارگیری بهینـه منابع درخدمت رسانی موثرتر به متقاضیان را با مانـع جـدی مواجه می کند

• ممانعت از استقرار سیستم کنترل داخلی مناسب و عدم امکان انعکاس واقعی وضعیت مالی و نتایـج عملکـرد سازمان، به دلیل عدم انعکاس بخش عمده‌ای از دارایی‌ها و بدهی‌ها تا زمان دریافت یا پرداخت‌های نقدی در دفاتر و گزارش‌ها.(ابوالحلاج،۱۳۹۲)

۲-۲-۴-مزایای حسابداری تعهدی

• • دستیابی سریع به اطلاعات جامع، کامل و دقیق از وضع موجود سازمان

• • امـکـان تشخیـص لــزوم خـرج کـرد، بـراسـاس اطلاعـات صحیـح از منابـع و نیازهـا

• • • مشخص شدن میـزان درآمدهـای وصـول نشده هر دوره مالی و امکان برنامه‌ریزی برای وصول آن ها

  

• • دسترسی به اطلاعات دقیق‏تـر و کامل‏تـر از درآمدها و هزینه های هر دوره (اعم از نقدی و غیرنقدی)

• • امکان ایجاد ارتباط بین هزینه ها و عملکرد آن ها و در نتیجه ایجاد زمینـه برای ورود به بحـث بودجه عملیاتی

• • امکان تعیین نقطـه سربه‏ سر درآمد و هزینه در هر دوره، با مقایسه درآمدها و هزینه های هـر دوره و نتایـج حاصل از تهاتـر آن ها

• • امکان محاسبه و ثبت استهلاک به عنوان هزینه های دوره

• • دسترسی به اطلاعات لازم جهت برنامه‌ریزی و اعمال کنترل‌های مدیریتی

• • امکان تعیین قیمت تمام شده هر پروژه با بهره گرفتن از اطلاعات سیستم حسابداری

• • امکان سنجش دقیق‏تـر تناسب واحدهای پشتیبانی با واحدهای عملیاتی و تعیین تناسب لازم بین آن ها و همچنین ارزیابی سنواتی آن ها

• • امکان سنجش مسئولیت‌پذیری مسئولین و مدیران سازمان ها و ارزیابی عملکرد ایشان در پایان هر دوره و در سطوح مختلف سازمانی

• • اطلاع از میزان و ارزش موجودی‌ها و دارایی‌های در اختیار سازمان با ثبت و ضبط موجودی‌های جنسی و دارایــی‌های ثابـت از قبـیـل امـوال، ماشیـن آلات و تجهیــزات در سیستم حسابداری

• • امکـان ارزیـابـی و انعکـاس کلیـه دارایی‌هـای تحصـیـل شـده اعـم از خـریـد یا واگـذاری بابـت سایر حقوق سازمان، بر اساس مبانی مربوطه

• • امکان مقایسه وضع موجود با وضع مطلوب و تناسـب آن با مأموریت‌هـای سـازمان از نظر منابع، دارایی‌ها و خدمات ارائه شده

• • اطلاعات و گزارش‏‏های مالی صحیح­تر و دقیق‏تری را جهت برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری و دیگر عملیات اجرایی در اختیار مدیران قرار می‌دهد؛

• در مؤسسات انتفاعی وابسته به دولـت، تعیین درآمدهـا و هزینـه‌های واقعی متعلق بـه دوره مالی و به کارگیری نتیجه صحیـح فعالیت‌های مالـی و وضـع مالـی واقعـی در پایـان سال، تنهـا بـا بـه کارگیری مبنای تعهدی امکان‌پذیر است. (ابوالحلاج،۱۳۹۲)

۲-۲-۵- ارجحیت ‌های روش حسابداری تعهدی بر روش حسابداری نقدی

• • قابلیـت اعتمـاد به اطلاعات

• • برخـورداری از کارایی و کیفیت مناسبتـر و قابلیـت فهـم بهتـر

• • انعکاس اطلاعات مرتبط و مناسب‏تـر برای تصمیم‌گیـری‌های زمانـی

• • صورت‌های مالی تهیه شده قابلیـت مقایسـه بهتـری دارد و اطلاعات آن به حـدی شفاف است که تصمیم‌گیـری را برای کلـیـه مسئولین و خصوصاًً دست اندرکاران امور مالی و حسابداری سازمان روشن‌تـر و شفاف‌تـر می‌کند.

• • کارایی بیشتر عناصر حسابداری در صورت‌های مالی تهیه شده

• قابلیت مقایسه بهتر صورت‌های مالی تهیه شده

لذا به طور خلاصه می‌توان گفت که اهم مشکلات و نارسایی‌های سیستم مالی نقدی به شرح ذیل است:

ویژگی‌های بررسی شده در این خصوص شامل: سابقه خدمت، سطح آموزش، جنسیت، نژاد و عوامل شخصی دیگر است. بر مبنای مطالعات انجام شده، سن و سابقه خدمت با تعهد ارتباط مستقیم دارد. همچنین سطح آموزش دارای ارتباط معکوس با تعهد سازمانی است. این ارتباط معکوس ممکن است ناشی از این باشد که سازمان قادر به برآوردن انتظارات افراد با تحصیلات بالا نیست. علاوه بر این افراد با تحصیلات بالا ممکن است بیشتر به حرفه ی خود متعهد باشند تا به سازمان(رحمان سرشت و فیاضی، ۱۳۸۷، ص.۷۳).

• ویژگی‌های مرتبط با نقش:

سه جنبه از ویژگی‌های مرتبط با نقش که تاثیر بالقوه ای بر تعهد سازمانی دارند عبارتند از: حیطه شغل یا چالش شغلی، تضاد و ابهام نقش. تحقیقات زیادی ارتباط میان حیطه شغل و تعهد سازمانی را بررسی کرده‌اند نتایج بررسی ها حاکی از آن است که شغلِ تقویت شده، چالش شغلی را افزایش می‌دهد و در نتیجه ی آن تعهد نیز افزایش می‌یابد. همچنین مطالعات دیگری ارتباط بین تضاد و ابهام نقش را مورد بررسی قرار دادند و ‌به این نتیجه رسیده اند که تعهد سازمانی با تضاد و ابهام نقش ارتباطی معکوس دارد(رحمان سرشت و فیاضی، ۱۳۸۷، ص.۷۳).

• ویژگی‌های ساختاری:

بر مبنای پژوهش‌های انجام گرفته در این خصوص، تعهد با میزان رسمیت، وابستگی وظیفه ای و عدم تمرکز در سازمان دارای رابطه مثبت می‌باشد. به علاوه تعهد با میزان مشارکت افراد در تصمیم گیری و میزان مالکیت فرد بر واحد تولیدی و کنترل سازمان نیز دارای ارتباطی مثبت است(رحمان سرشت و فیاضی، ۱۳۸۷، ص.۷۳).

تجربیات کاری:

تجربیات کاری به عنوان یک نیروی عمده در فرایند اجتماعی شدن یا اثرپذیری کارکنان محسوب می شود و همین امر نیز به نوبه خود عامل عمده ای است که بر میزان وابستگی روانی کارکنان به سازمان تاثیر می‎گذارد. بوکانان و استیرز ‌به این نتیجه رسیده اند که احساس اهمیتِ شخصی برای سازمان با تعهد سازمانی مرتبط است. بدین معنا که وقتی کارکنان احساس کنند مورد نیاز سازمان هستند و یا برای مأموریت‌ سازمان مهم می‌باشند، تعهد سازمانی در ایشان افزایش می‌یابد. عامل دیگر احساس کارکنان درخصوص نگرش های مثبت همکاران نسبت به سازمان می‌باشد. بدین معنا که نگرشهای مثبت همکاران بر تعهد فرد مؤثر است (حسینیان و همکاران، ۱۳۸۶، ص.۲۹۶). دانشمندان رفتار سازمانی و محققانی که در زمینه تعهد سازمانی به مطالعه می پردازند، بر این تلاش بوده اند تا ثابت کنند که پس از ورود یک فرد به سازمان، چه عواملی تعهد سازمانی وی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. دیدید اونس عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی را بدین شکل بیان می‌کند:

• • رضایت شغلی

• • نظام ترفیع مناسب

• • قدردانی و سپاس از خدمات

• خدمات اجتماعی

مارچ و سایمون نیز طی مطالعه ای به بررسی تعهد سازمانی پرداخته‌اند، در این تحقیق مواردی همچون:

• • تصدی مشاغل

• • مزایای بازنشستگی

• • آموزش

• • سابقه

• • متغیرهای مشارکت، منزلت اجتماعی کار

• ابهام در نقش بر تعهد مؤثر شناخته شد. بر اساس یافته های آن ها چهار متغیر اول بر تعهد مستمر و مابقی موارد بر تعهد ارزشی مؤثر بوده است.

مودی و همکاران عواملی را که به تعهد سازمانیِ بیشتر منجر می شود به سه دسته ی اصلی تقسیم کرده‌اند:

1. 1. عوامل شخصی

1. 1. عوامل سازمانی

1. عوامل غیر سازمانی

هر یک از این عوامل ممکن است در بروز ابعاد مختلفی از تعهد سازمانی با درجه های متفاوت، مؤثر باشند.

می یر و هرسکویچ نیز تاثیر متغیرهای زیادی را بر تعهد مورد بررسی قرار دارند. ایشان اعتقاد دارند که تمامی این متغیرها را می توان در سه مقوله ی ویژگی‌های شخصی، ویژگی‌های سازمانی و تجارب کاری دسته‎بندی کرد: (انصاری و همکاران، ۱۳۸۹،ص. ۳۵).

ویژگی‌های فردی

ویژگی‌های سازمانی

تجارب کاری

تعهد سازمانی

شکل ۲-۳) عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی از دیدگاه الن و می یر (انصاری و همکاران، ۱۳۸۹)

• • ویژگی‌های فردی: با مرور ادبیات، ‌به این نتیجه می‌رسیم که ویژگی‌های فردی که به طور قابل ملاحظه ای در تعهد سازمانی تاثیر می‌گذارند به طور کلی شامل ویژگی‌های جمعیت شناختی از قبیل سن، دوره تصدی شغل، جنسیت، موقعیت، سطح تحصیلات و همچنین سایر ویژگی‌های فردی از قبیل نیاز به موفقیت، احساس صلاحیت و احساس مهارت است.

• • ویژگی‌های سازمانی: این ویژگی‌ها از قبیل: ساختار، فرهنگ، راهبردها و سیاست‌های سطح سازمانی که می‎توانند ادراک کارکنان را از حمایت سازمانی افزایش دهند. به احتمال زیاد منجر به افزایش تعهد سازمانی خواهند شد. در زمینه ی رابطه سیاست‌های سازمانی با تعهد عاطفی، می توان به حمایت برخی از محققان از این مسئله در ادبیات تعهد سازمانی اشاره کرد.

• تجارب کاری: الن و می یر ‌به این نتیجه رسیدند که تجاربی که نیاز کارکنان را برای احساس راحتی از نظر روانی و فیزیکی در سازمان ارضاء می‌کنند، منجر به تعهد عاطفی می‌شوند. این تجارب شامل ادراک حمایت از سوی سازمان می‌باشد لذا کارکنانی که احساس می‌کنند به طور وسیعی مورد حمایت سازمان می‎باشند، به احتمال زیاد نوعی احساس تکلیف در خود برای پاسخ دادن ‌به این نوع حمایت سازمانی، خواهند داشت.

از منظری دیگر متغیرهای تاثیرگذار بر تعهد سازمانی را اینگونه تقسیم نموده اند. استیرز متغیرهای پیش شرط تعهد سازمانی را به سه گروه تقسیم ‌کرده‌است: ۱- خصوصیات شخصی، ۲- ویژگی‌های شغلی و ۳- تجربه کاری. متیو و زاجاک (۱۹۹۰) متغیرهای مرتبط با تعهد سازمانی را در سه گروه عمده تقسیم بندی کرده‌اند. ۱- متغیرهای پیش شرط، ۲- متغیرهای همبسته و ۳- متغیرهای نتیجه. مدنی و زاهدی نیز (۱۳۸۴) متغیرهای مؤثر بر تعهد سازمانی را در چهار گروه به شرح زیر تقسیم بندی کرده‌اند:

1. 1. متغیرهای شخصی شامل: سن، جنسیت، وضعیت تاهل، تحصیلات، سابقه سازمانی، سابقه در شغل فعلی، رده ی سازمانی، نوع استخدام، پیوستگی شغل، استخدام بلندمدت، تنوع مهارت‌ها، تجربیات کاری، معنا تلقی از کار، ارزش‌های کار، ارزش‌های درونی کار، هویت فردی، نوع شخصیت، اعتماد بنفس، احساس اهمیت شغلی و سلسله مراتب نیازها

1. 1. متغیرهای شغلی شامل: رضایت شغلی، رضایت از حقوق و مزایا، رضایت از خدمات رفاهی، رضایت از آموزش‌ها، رضایت از فرصت‌های ارتقاء، رضایت از همکاران، رضایت از سرپرست، نوع شغل، تکرار و یکنواختی شغل، چالشی بودن شغل، اختیار و استقلال در کار، حیطه ی نظارت، وابستگی وظیفه، انگیزه کاری، ارزش‌های شغل، انتظارات شغلی، تعارض نقش، بار نقش، استرس شغلی، امنیت شغلی و پیوند شغلی

1. 1. متغیرهای سازمانی شامل:اندازه ی سازمان، تمرکز سازمانی، رسمیت، عدالت سازمانی، مشارکت سازمانی، رهبری مشارکتی، نوع ارتباط رهبر، درک حمایت سازمانی، اعتماد به مدیریت، حمایت سرپرست، هویت سازمانی و انسجام گروهی

مقدمه

تحقیق عبارت است از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین، ‌بنابرین‏ تحقیق است که از طریق آن ‌می‌توان درباره ناشناخته به جستجو پرداخت و نسبت با آن شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گرد آوری شواهد و تبدیل آن­ها به یافته­ ها تحت عنوان روش شناسی یاد می­ شود. این سوال که چگونه داده ­ها گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرد به طوری که ابهام حاصل از آن­ها به حداقل ممکن کاهش یابد مربوط به روش شناسی تحقیق است. در انجام دادن پژوهش به منظور کسب شناخت باید مجموعه ­ای از گزاره ­ها (فرضیه ­ها با سوالات تحقیق ) را تدوین کرد و سپس آن­ها مورد آزمون قرار داد یا پاسخ آن­ها را فراهم کرد. این امر، فرایند پژوهش را هدایت کرده و پژوهش گر را در به دست آوردن شناخت یاری می­ کند. بر این اساس، روش تحقیق وسیله یا طریقه تعیین این امر است که چگونه یک فرضیه تحقیق مورد تأیید قرار ‌می‌گیرد یا رد می­ شود به عبارت دیگر روش تحقیق چارچوب عملیات یا اقدامات جستجوگرایانه برای تحقیق هدف پژوهش، جهت آزمون فرضیه یا پاسخ دادن به سوال­های تحقیق را فراهم ‌می‌آورد یک پژوهش گر ‌می‌توان از روش­های مختلف تحقیق بهره گرفت و روش تحقیق مناسب بر اساس فرضیات تحقیق را انتخاب نماید .

روش تحقیق

در تحقیقات علمی، انتخاب روش متناسب با ماهیت تحقیق اهمیت زیادی دارد. زیرا هر تحقیق اهمیت روش خاص مناسب با خود را می­طلبد. ‌بنابرین‏ در انتخاب روش تحقیق باید نهایت دقت را مبذول داشت.

در تحقیق حاضر برای بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیرهای وابسته از روش پیمایشی استفاده شده است. علت انتخاب روش پیمایشی ‌به این دلیل است که با مقایسه دقیق ویژگی­های مختلف موردها به استنباط علمی نائل شویم. از طرفی دیگر با توجه ‌به این که جامعه مورد مطالعه وسیع است، روش پیمایشی روشی است که از سایر روش­های دیگر برای انجام این مطالعه مناسب ‌می‌باشد. در این تحقیق در راستای فرضیات تحقیق و با بهره گرفتن از روش پیمایشی و تکنیک پرسشنامه­ای، اطلاعات جمع‌ آوری شده است.

در این مطالعه به منظور بررسی نقش فاصله جغرافیایی بین حسابرس و مشتری در کیفیت حسابرسی ۱۳۸۵، ۵۰ پرسشنامه توزیع شده و پس از تکمیل آن ها داده ­های حاصل از آن استخراج شد. برای اینکه بتوان فرضیه ­های تحقیق را مورد بررسی قرار داد، شش مدل تشکیل شده است. سپس با استفاده روش ناپارامتریک سه روش به شکلی مجزا برای بررسی فروض تحقیق به کار گرفته شده است. در این مطالعه روش اول شامل مقایسه میانگین به دست آمده از شاخص­ های متغیرهای مورد مطالعه است. روش دوم شامل تحلیل ANOVA است تا ارتباط بین فاصله مکانی با متغیرهای مورد بررسی مشخص شود. روش سوم استفاده از ضریب همبستگی است.

تعاریف علمی و نظری تحقیق و سطوح سنجش آن­ها

در مطالعات پیمایشی تعریف مفاهیم و متغیرهایی که در تحقیق به کار رفته؛ و مشخص کردن تعریف عملیاتی و تعیین سطوح سنجش آن­ها برای آزمون فرضیات بسیار ضروری است. در تعریف نظری متغیرها باید به دو نکته توجه کرد: نخست اینکه فضای مفهومی واژه ­ها باید به طور پایدار حفظ تثبیت شود تا همه افراد تحت آن یک مفهوم را درک کنند. دوم اینکه تعریف به گونه ­ای دقیق باشد که بتوان آن را به سادگی بررسی نمود.

در مرحله بعد تعریف عملیاتی متغیرها بدان جهت صورت ‌می‌گیرد که بیشتر مفاهیمی که در تحقیقات جمعیت شناسی به کار می­رود عام و انتزاعی و یا کیفی هستند که باید به حالت خاص، عینی، کمی و مفاهیم قابل بررسی برگردانده شود. علاوه بر این در تحقیقات تجربی و اجتماعی جهت محاسبات آماری و استفاده از تکنیک­های آماری مناسب و کمی ساختن جنبه­ های کیفی رفتار و همچنین جهت آزمون تجربی نظریه ­ها و فرضیات لازم است که سطوح سنجش متغیرهای تحقیق مشخص شود. در ادامه سعی شده که مفاهیم و متغیرهای عمده در تحقیق حاضر به صورت علمی و نظری تعریف شده و سطوح سنحش آن­ها نیز مشخص گردد.

جامعه آماری

در این پژوهش ۵۰ نفر از متخصصین حسابرسی شرکت های پذیرفته شده بورس در تهران در نظر گرفته شده اند.

واحد آماری

تمام متخصصین حسابرسی شرکت های پذیرفته شده بورس در تهران که حاضر به همکاری هستند.

روش نمونه گیری

با توجه به حجم جامعه و عدم امکان جمع‌ آوری اطلاعات از تمامی افراد، ناگزیر تعدادی از جامعه آماری را به عنوان معرف و به شیوه نمونه گیری احتمالی طبقه بندی استفاده شده است.

حجم نمونه

چون مطالعه از نوع پیمایشی و به دست آوردن نسبت­ها ‌می‌باشد و بر اساس دادهای تحقیق­ها مشابه دیگر نسبت حسابرسانp=0.95 بوده و بر اساس نوع تحقیق d=0.05 ، =۰٫۰۵α در نظر می­گیریم که به دست می ­آید و بر اساس فرمول زیر میزان حجم نمونه برابر

چون تعداد حسابرسان زیاد می‌باشد، میزان N جامعه را بی­نهایت فرض کردیم و از فرمولی استفاده کردیم که N ندارد و البته تعداد نمونه به دست آمده از فرمول بدون حضور N بیشتر از فرمول با حضور N است. ما در این پژوهش برای اطمینان داشتن از نتایج میزان نمونه خود را ۵۰ در نظر گرفتیم.

روش و ابزار جمع‌ آوری اطلاعات

همان‌ طور که در قسمت قبل ذکر شد روش تحقیق مورد استفاده در این تحقیق روش پیمایشی است در روش پیمایشی داده ­های مربوط را ‌می‌توان از طریق فنون متعددی نظیر مصاحبه، پرسشنامه و مشاهده گردآوری کرد. در بسیاری از مطالعات ممکن است از چندین روش تحقیق برای جمع‌ آوری اطلاعات استفاده شود. در این روش­ها اطلاعات با طرح و نقشه قبلی جمع‌ آوری می­ شود.

اگرچه در تحقیقات پیمایشی از تکنیک­های مختلفی نظیر مشاهده، مصاحبه، مطالعه رسمی (مطالعات گزارشات رسمی، پرونده ­ها) و نظایر آن استفاده می­ شود. اما از آنجا که در این تحقیق به دنبال به دست آوردن تاثیر فاصله مکانی حسابرس بر کیفیت حسابرسی هستیم و داده های موجود از شرکت ها در بورس، اطلاعات لازم را در اختیار ما نمی گذاشت، تنها راه، استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بود.

روش استخراج و تجزیه و تحلیل اطلاعات

پس از جمع‌ آوری اطلاعات، پرسشنامه ­ها کدگذاری و کدها بر روی کدبرگ­ها ثبت شده و آن­گاه اعداد ثبت شده به رایانه انتقال داده و سپس با بهره گرفتن از نرم افزار “”spss نمودارها رسم شده و تحلیل آماری انجام شده است.

داده ­های جمع‌ آوری شده در دو سطح توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار ‌می‌گیرد. در سطح توصیفی با بهره گرفتن از نمودارهای میله­ای و جعبه­ای چون فهم آن­ها راحت­تر است به توصیف متغیر مورد نظر و اثر متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته پرداخته شده. در سطح استنباطی برای تجزیه و تحلیل رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته درونی از روش همبستگی و رگرسیون استفاده شده.

فصل چهارم

برآورد مدل و تفسیر ضرایب

مقدمه

در فصل گذشته به معرفی متغیرها، تصریح مدل و بررسی اجمالی روش انجام تحقیق پرداخته شد. در این فصل، ابتدا به تحلیل روند متغیرها و انجام آزمون­های مرتبط با موضوع مورد مطالعه پرداخته خواهد شد. سپس اعداد به دست آمده تفسیر می­گردد. الگوی مورد استفاده در این مطالعه، با بهره گرفتن از رهیافت­های آماری و روش ناپارامتریک مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. همان طور که در فصل قبل تشریح شد، به منظور بررسی فروض مطرح شده، داده ­های مورد نیاز از طریق ابزار پرسشنامه جمع‌ آوری شده و به تشریح متغیرها پرداختیم.

بسیاری از جانوران تالابی همچون گونه های متعددی از ماهی ها، بسیاری از پرندگان آبی و حشرات، گونه هایی مهاجر به شمار می‌روند، که ‌بنابرین‏ حفاظت و مدیریت آن ها به همکاری بین‌المللی نیاز دارد.

در مجموع تالاب ها، ذخایر و سرمایه هایی غنی از منافع اقتصادی، فرهنگی، علمی و ارزش های سرگرمی برای حیات انسانی ایجاد می نمایند. باید اذعان داشت که تالاب ها و انسان ها به یکدیگر وابسته اند. بدین لحاظ که اقدامات فزاینده آسیب زننده به تالاب ها وجود دارد، بایستی اقدامات حفاظتی و استفاده عاقلانه از منابع تالابی اتخاذ گردد. به منظور دستیابی ‌به این هدف در سطح بین‌المللی اقدامات بین الدولی و همکاری جویانه لازم و ضروری است. در این میان کنوانسیون رامسر، چارچوبی را به منظور اقدام در سطح بین‌المللی، ملی و بومی فراهم می کند.

عضویت دولت ها در کنوانسیون رامسر در بر دارنده تبعات و نتایج مثبت و مطلوبی برای کشورها است، که در ذیل مواردی از آن مورد اشاره قرار می‌گیرد؛

• • عضویت دولت ها در کنوانسیون رامسر ، مستلزم پذیرش تعهدات نسبت به اصولی می‌گردد که کنوانسیون آن ها را در نظر گرفته است . این اصول توسعه سیاستگزاری ها و اقدامات در سطح ملی را تسهیل می کند که این امر به استفاده مطلوب از منابع تالابی در جهت توسعه پایدار کمک می‌کند.

• • برای دولت ها فرصت و مجالی فراهم می کند که نظرات و دیدگاه هایشان راجع به حفاظت و استفاده عاقلانه از تالاب ها را در سطح بین‌المللی مطرح نمایند.

• • موجبات افزایش اعتبار و شهرت تالاب هایی می‌گردد، که در فهرست تالاب های با اهمیت بین‌المللی رامسر به ثبت رسیده اند. این امر امکان میزان حفاظت و استفاده عاقلانه از تالاب ها را افزایش می‌دهد.

• • موجبات دسترسی به آخرین اطلاعات و توصیه ها راجع به اتخاذ و به کارگیری استاندارد های پذیرفته شده بین‌المللی کنوانسیون را فراهم می کند، که از جمله شامل معیار برای شناسایی تالاب های با اهمیت بین‌المللی، توصیه هایی راجع به چگونگی اعمال و اجرای مفهوم استفاده عاقلانه و دستورالعمل هایی راجع به طرح های مدیریتی تالاب ها می‌باشد.

• • ارتقای همکاری بین‌المللی راجع به معضلات و مشکلات تالاب ها و فراهم کردن شرایطی به منظور حمایت از پروژه های مربوط به تالاب ها، چه به واسطه برنامه های کمک مالی در چارچوب کنوانسیون و چه از طریق تماس و ارتباط کنوانسیون با سایر نهادهای حمایتی چند جانبه یا دو جانبه خارجی (بیرونی).

• بر اساس گزارش های ملی ارائه شده توسط دولت های عضو کنوانسیون، کنوانسیون به طور مستمر ابزاری در جهت مقابله یا توقف توسعه و پیشرفت های منفی و نامطلوب مؤثر بر تالاب ها بوده است. به عنوان مثال زمانی که در دسامبر ۲۰۰۳، دولت انگلستان به دنبال طرح ساخت فرودگاهی جدید را در سایت تالابی کلیف (Cliffe) که بخشی از رودخانه تمز لندن می‌باشد، بود کنوانسیون مانع این امر گردید.^۱

گفتار دوم: اهداف کنوانسیون

کنوانسیون رامسر به عنوان موافقت نامه ایی که چارچوبی را به منظور همکاری بین‌المللی در جهت حفاظت از تالاب ها فراهم می کند، مهمترین هدف خود را جلوگیری از خسارت و تضمین حفاظت از تالاب ها قرار داده است.

______________________________

^۱ Ramsar Convention Secretariat. The Ramsar convention Manual: a guide to the convention on Wetlands (Ramsar, Iran, 1971), 5th ed. 2011, pp. 11-12.

هدف از انعقاد کنوانسیون رامسر ۱۹۷۱ جلوگیری از نابودی تالاب ها و ارتقاء حفاظت از آن ها و استفاده عاقلانه از آن ها به عنوان ابزاری برای دستیابی به توسعه پایدار است. در سال ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰

مأموریت‌ کنوانسیون رامسر به طور ویژه «حفاظت و استفاده عاقلانه همه تالاب ها از طریق اقدامات محلی، منطقه ای و بین‌المللی در دستیابی به توسعه پایدار در سرتاسر جهان» مشخص شده است.

هدف مذکور مبتنی بر سیر تحول و توسعه حقوق بین الملل محیط زیست می‌باشد، به عبارتی دیگر حفاظت و استفاده عاقلانه از تالاب ها، به عنوان بخشی از محیط زیست جهانی، تنها در سایه اقدامات مؤثر در کلیه سطوح اعم از محلی، ملی، منطقه ای و جهانی میسر می‌باشد.

گفتار سوم: الزامات و تعهدات دولت های عضو کنوانسیون رامسر

1. حفاظت و استفاده عاقلانه (خردمندانه) از تالاب ها به عنوان تعهد مرکزی

مفهوم استفاده عاقلانه در متن اصلی کنوانسیون تعریف نشده است. ‌بنابرین‏، استفاده عاقلانه تعهدی مبهم بوده، که کنوانسیون در تبیین آن برای ‌دولت‌های‌ عضو ضعیف عمل ‌کرده‌است.

اگرچه در اواخر دهه ۱۹۸۰ استفاده عاقلانه نسبت به تمامی تالاب ها از جمله آنهایی که در فهرست تالاب های با اهمیت بین‌المللی آمده اند موضوعیت یافت. پس از این تاریخ، استفاده عاقلانه از لحاظ مفهومی به دفعات مورد باز تعریف قرار گرفته است.آخرین تعریف صورت گرفته در طی نهمین نشست دولت های عضو در سال ۲۰۰۵ بود.

بر اساس تعریف اتخاذ شده، استفاده عاقلانه از تالاب ها حفظ ویژگی های اکوسیستمی، بواسطه اعمال و اجرای رویکردهای اکوسیستمی در زمینه توسعه پایدار است. علاوه بر این، در این نشست ویژگی های اکوسیستمی را به عنوان تلفیق وترکیبی از عناصر، فرایند ها و منافع که تالاب ها به موجب آن متمایز می‌گردند تعریف می کند. (Verschuuren,2007,56)

استفاده عاقلانه و خردمندانه از تالاب ها از تعهدات دولت هادر حفاظت از تالاب ها بر اساس کنوانسیون است . مفهوم استفاده عاقلانه به عنوان آغاز و مقدمه ایی بر نظریه بهره برداری

و توسعه پایدار می‌باشد. لذا بر اساس طرح های استراتژیکی اتخاذ شده در ششمین نشست (۱۹۹۶) ^، هشتمین نشست (۲۰۰۲)، و دهمین نشست (۲۰۰۸) دولت های عضو کنوانسیون،”استفاده عاقلانه از تالاب ها” مترادف با استفاده پایدار قرار دانسته شده است. یک دولت عضو می‌تواند تعهد به استفاده عاقلانه را به واسطه اتخاذ سیاستگزاری ها و قانونگذاری های داخلی در ارتباط با تالاب ها اجرا نماید. که این امر از طریق به کارگیری طرح های ابتکاری تالاب ها، نظارت و کنترل، تحقیقات، آموزش و همچنین توسعه طرح های مراقبتی در سایت های خاص داخلی صورت گیرد. مفهوم اسفاده عاقلانه نسبت به تمامی مناطق تالابی دولت های عضو و نه فقط سایت های موجود در فهرست تالاب های با اهمیت بین‌المللی اعمال و اجرا می‌گردد. (Gardner,2007,3)

بر اساس ماده ۳، طرف ها باید به گونه ای برنامه ریزی کنند که حفاظت از تالاب های مندرج در فهرست و همچنین استفاده عاقلانه از آن ها در قلمرو داخلی شان را ارتقا دهند.

۲-۵-۱-۱ تفاوت های نظریه امکان با نظریه احتمال

نظریه فازی یک ابزار مفید برای انجام محاسبات با بهره گرفتن از کلمات به جای اعداد است و نظریه احتمال نمی تواند یک روش جامع در برخورد با عدم قطعیت باشد به خاطر اینکه:

الف) نظریه احتمال از مفهوم رویداد فازی حمایت نمی کند از جمله این رویدادها می توان به عبارتی نظریه «امروز روز گرمی است» ، «ثبات ارزش سهام در بازار قریب الوقوع» اشاره کرد، که نظریه احتمال را نمی توان برای تفسیر قضایای فازی به کار برد، در حالی که رویداد های فازی بخش بزرگی از دانش ما نسبت به جهان واقعیت را در بر می‌گیرد.

ب) احتمال تکنیکی برای بیان کیفیات فازی «خیلی» ، «چند» ، «تا اندازه ای» و نظایر آن ارائه نمی دهد.

ج) نظریه احتمال ، سیستمی برای محاسبه احتمالات فازی به ‌نرم‌های «رویدادمحتمل» ، «رویداد خیلی محتمل» و ….ارائه نمی کند در واقع نظریه احتمال ذهنی ، مفاهیم روشن کننده واقعیت را برآورد نمی کند.

د) نظریه احتمال را نمی توان به زبان معمولی معنا کرد، برای نمونه معنی جمله زیر چندان قابل فهم نیست:

«افزایش سریع قیمت سهام در آینده ای نه چندان دور خیلی محتمل نیست».

و) قدرت بیان مقصود، در نظریه احتمال محدود شده و نمی توان ازآن برای توصیف واژه های زبانی فازی استفاده نمود، مثلاً نمونه زیر قابل استفاده در نظریه احتمال نیست:

ظرفی شامل ۲۰ توپ با اندازه های متفاوت است به صورتی که برخی بزرگ و برخی کوچک و تعدادی هم متوسط هستند. احتمال انتخاب یک توپ «نه بزرگ نه کوچک» چقدر است؟

به طور کلی نظریه امکان جایگزینی برای نظریه احتمال نیست، بلکه نوع دیگری از عدم قطعیت که آن خارج از توانایی احتمال است، مورد بررسی قرار می‌دهد (امینی وخیاطی ، ۱۳۸۵).

قبل از ورود به بحث مجموعه های فازی به نظر مقایسه پیش نگرانه ‌به این مباحث موجب تباین ‌و تمایز دو مجموعه و روشنگری بحث ها و اصول ریاضیات آن می شود، البته ‌در مورد مجموعه های قطعی چند تعریف اولیه آورده شده است. در این جا جدولی مقایسه ای بین مهمترین جنبه‌های فازی و غیر فازی ارائه شده است:

جدول۲-۵ مقایسه ای ‌در مورد مهمترین جنبه‌های فازی و غیر فازی(شکاری،۱۳۷۸،۱۷)

۲-۵-۲ مفاهیم اساسی مجموعه های فازی

تابع عضویت: اگر بُرد تابع نشانگر را از مجموعه ی دو عضویت{۱و۰ } به بازه ی [۱و۰ ] توسعه داده شود، یک تابع خواهیم داشت که به هر x از X عددی را از بازه ی [۱و۰ ] نسبت می‌دهد، ‌به این تابع «تابع عضویت» گوییم وآن را به صورت (x ) μ_A نشان می‌دهیم.

مثال۱: مجموعه مرجع X داده شده است و ازاین مجموعه، مجموعه A شامل اعداد کوچکتر از ۴ و مجموعه B شامل اعداد بزرگ می‌باشد. پس، مجموعه A مجموعه ی قطعی است و مجموعه B مجموعه ی فازی زیرا بزرگ بودن مبهم و ناخوش تعریف است (مؤمنی ،۱۳۸۵, ۱۹۰ ).

X = {1و۲و۳و۴و۵}

A اعداد کوچکتر از ۴

اعداد بزرگB

۲-۵-۳ نمایش مجموعه های فازی

برای نشان دادن یک مجموعه فازی روش های مختلفی وجود دارد، متداول‌ترین روش به کار بردن مستقیم تابع عضویت مجموعه فازی است. در مثال۱ که مجموعه B زیر مجموعه از مجموعه X مجموعه ی اعداد بزرگ را نشان می‌دهد، در این مثال بدین معنی است که عدد سه با درجه عضویت ۴/۰ عضو مجموعه فازی است که با آن درجه عضویت یا «Membership Degree » عدد سه اطلاق می شود (امینی وخیاطی ، ۱۳۸۴).

چند نماد معمول برای نشان دادن متغیر های گسسته در مجموعه های فازی به صورت زیر است:

(۲-۵)

(۲-۶)

(۲-۷)

مثال۲: مثالی ‌در مورد رضایت کارکنان از سازمان را می توان به صورت زیر نمایش داد:

حال مجموعه (A) را با چند نماد معمول نشان می‌دهیم :

دقت کنید که در عمل سینا به دلیل درجه ی عضویت صفر، به مجموعه ی کارکنان راضی تعلق ندارد و ۱= (زهرا) Aμ یعنی به معنای رضایت کامل زهرا ست (مؤمنی، ۱۳۸۵،۱۹۴).

حال اگر مجموعه مرجع X را به صورت در نظر بگیریم، «نزدیک به دو بودن» را برای حالت پیوسته می توان توسط تابع عضویت زیر نمایش داد.(Buckley, 2000, ۳۸۱-۳۹۵)

در عبارت تابع عضویت ، منظور از علامت + ، اجتماع است و نه جمع حسابی و زمانی که یک مجموعه پیوسته باشد، نماد زیر به کار برده می شود:

(۲-۸)

که در آن منظور از علامت ∫ ، اجتماع است (امینی و خیاطی ، ۱۳۸۵ )

۲-۵-۴ اعداد فازی

اعداد فازی تعمیم اعداد معمولی (قطعی) هستند . با بهره گرفتن از اصل گسترش، می توان عملگرهای جبری را برای این اعداد تعمیم داد.

تعریف۲: یک مجموعه فازی N از مجموعه اعداد حقیقی (R) را یک عدد فازی حقیقی گوییم اگر سه وی‍ژگی زیر را داشته باشد:

مجموعه فازی N محدب (یعنی)}, _۲x) _Nµ), _۱x) _Nµ} [λ x₁ + (۱-λ)x₂] ≥ min _Nµ )

بهنجار و تک نمایی باشد (یعنی فقط یک x Є X وجود داشته باشد که ۱=) _۰x) _Nµ)

(x) _Nµ قطعه به قطعه پیوسته باشد.

برای نمونه مجموعه فازی A که در شکل زیر آورده شده، یک عدد فازی است .

زیرا تابع عضویت محدب ، تک نمایی (یک مد بیشتر ندارد ، مد آن صفر است) ، وقطعه به قطعه پیوسته است.

۲-۵-۴-۱ عدد فازی مثلثی^[۲۷]

یکی از کاربردی ترین اعداد فازی ، عدد فازی مثلثی است وبه صورت M=(m,α,β) نشان داده می شود که در شکل زیر نمایش داده شده است.m نما، α فاصله ی نما تا کرانه ی پایین , β فاصله ی نما تا کرانه ی بالا است.

x

x)) _Mµ

β

m

α

A₁

A₂

A₃

۰

m

A₂

A₃

۱

شکل ۲-۲ عدد فازی مثلثی (مومنی، ۱۳۸۵، ۲۰۷)

توجه: گاهی عدد فازی مثلثی را به صورتM=(a₁ ,a₂,a₃) نیز نشان می‌دهد، شکل ریاضی تابع عضویت نیز به صورت زیر است:

(۲-۹)

در غیر اینصورت

۲-۵-۴-۲ عدد فازی ذوزنقه ای^[۲۸]

اگر در تعریف عدد فازی ویژگی تک نمایی بودن را حذف کنید، آنگاه به آن بازه ی فازی^[۲۹]گوییم. به عبارتی دیگر در این حالت یک بازه وجود دارد که در طول این بازه تابع عضویت برابر یک است. با این تعریف عدد فازی حالت خاصی از بازه ی فازی است. بازه فازی را به تسامح عدد فازی ذوزنقه ای نیز می‌نامند. عدد فازی ذوزنقه ای را به صورت M=(m₁, m₂, α , β)نشان می‌دهد، شکل زیر را ملاحظه کنید، اگر m₁= m₂ باشد (تابع و تابع عضویت به صورت خطی باشد) تبدیل به عدد فازی مثلثی می شود.

توجه: گاهی فازی ذوزنقه ای را به صورت M=(a₁ ,a₂,a₃,a₄) نیز نشان می‌دهند (مومنی، ۱۳۸۵ ، ۲۰۹-۲۰۵).

a₂

x

x)) _Mµ

β

α

a₁

m₂

a₄

A₃

۱۰

m₁

a₃

شکل۲-۳ عدد فازی ذوزنقه ای (منبع: مومنی، ۱۳۸۵، ص۲۰۷)

۲-۵-۵ عملیات حسابی روی اعداد فازی