ورود جانشینی مسئولیت قانون دولت به قوانین تجارت بین الملل، طبیعت مشکل ساز این خواسته را با مثال نمایان می‌کند. در این پژوهش ، آمده است که جانشینی مسئولیت هیچ جائی در قانون تبادلات بین الملل به عنوان موضوعی از قانون، سیاست عمومی ‌و خصوصا قانون اساسی ندارد. به طور گسترده، این شکل از قانون مربوطه، و در ظاهر طبیعت منصفانه و اصلاحی شده، مسلماً با یک سیستم قانون تنبیه یا دفاع متناسب نیست. حتی اگر فرض کنیم که متناسب باشد نیز، تحمیل آن بر خریدار دارایی با حسن نیت که از بدهی ها، از سوابق قضائی که مسئولیت جانشین را مطابق قوانین دیگر فدرال اعمال می‌کنند، آگاهی ندارد نیز به دور از انصاف می‌باشد.

مشکل اثبات جانشینی مسئولیت در قوانین تجارت بین الملل با ناسازگاری با قانون مثبت تمام نمی شود. جانشینی مسئولیت ، باعث فقدان های سنگین اقتصادی برای جامعه و دلسردی افراد و مؤسسات در تحرک آزاد سرمایه به استفاده های بهره ورتر ایجاد می‌کند و اثرات کیفری و بازدارنده ی جرائم قانونی نامطلوب را روشن می‌کند. در انتها، اعمال جانشینی مسئولیت به یک خریدار بی خبر در زمینه ی جرم، فرایند تناسب وتعادل با قانون را نقض می‌کند.

در واقع، جانشینی مسئولیت برای قانون تجارت بین الملل به دلایل بسیاری نامناسب است و پذیرش نظریه ی جانشینی مسئولیت به وسیله یBIS,OFAC,DDTC,CBP در حسن نیت سازمان‌ها وصلاحیت آن ها در اجرای قوانین ابهام و تردید به وجود می آورد و درهر صورت نباید هدف آن ها تحمیل مسئولیت به خریدار باشد اما در عوض باید تخلفات قوانین و تنظیمات مربوطه را اجرا کنند. در مفاد قوانین تجارت بین الملل، جانشینی مسئولیت به سادگی یک دارو است که بیماری ناموجود را درمان می‌کند. این درمانی که اثرات غم انگیز و جدی، بی بهرگی اقتصادی و تنبیه ها بر خلاف قانون اساسی را به دنبال دارد.

شعب اجرائی سازمان ها، با یک هیئات مقننه و یک گروه متخصص سازمانی در رابطه با مجلس، به یک سازمان مدیریتی محول شده اند. اما این سازمان ها همواره از این تعهد برای قضاوت منصفانه استفاده نمیکنند و همان گونه که در دادگاه های درجه۳ انتظار می‌رفت، به نظر سیاست عمومی می‌آیند. در حالی که ممکن است سازمان‌ها، خود را به عنوان تابع اجرای قانون دولت نمایش دهند، مانعی برای رفتار فعالان خصوصی ایجاد می‌کنند و در جستجوی مناسب ترین توافق،البته بدون توجه به عدالت هستند.

برعکس، جو سازمان‌ها و فرآیندها اغلب انگیزه ای را برای تفسیر متجاوزانه ی قانون و دخالت در تاکتیک های اجرائی که در آمد سازمان را به حداکثر می رسانند، ایجاد می‌کنند و معیارهای مشخص شده را با اعلام اینکه این یا آن شرکت (به صورت ایده آل شرکتی بزرگ که حجم بالای حمل و نقل را در خود دارد) که اتهامات خطاکارانه را با پرداخت غرامت چند میلیون دلاری متحمل شده است، توجیه می‌کنند. این همان مشکل قدیمی ‌در مورد پلیس های خیابانی است که وظایف ذکر شده ی خود را، در مقیاسی بزرگتر تکمیل می‌کنند. رفتار پلیس، که در اصل بر این است که رفتارهای عمومی ضد اجتماعی را کنترل کند، خودش به نسبت رفتاری که انجام داده و ضد اجتماعی تر از رفتار عمومی است باید اصلاح شود. حل این ایده البته، برای سازمان های اجرائی مبادلات بین الملل است تا مسیر را عوض کند و تلاش برای حل مشکل “جانشینی” را که وجود ندارد متوقف کند. قبل از عرضه ی یک راه حل برای جانشینی حقوقی در مقررات تجارت بین الملل، سازمان ها باید ‌به این توصیه توجه کنند: “پزشک، خودش را درمان می‌کند.”

به خصوص،روشی که ‌در مورد این عملکردوجود دارد، راهی است که از سازمان به سازمان پس از موردsigma aldrich شایع شده است. در حال حاضر، اینکه جانشینی مسئولیت ظاهر خود را در سیستم قانون گذاری غیراصلاحی قانون تجارت بین الملل ساخته است، هیچ چیزی برای توقف دیگر سازمان های قانون گذاری ناظر بر قوانین غیر اصلاحی از اتخاذ چنین عملکردهائی وجود ندارد. کمیسیون امنیت تجارت، کمیسیون ارتباطات فدررال، خدمات درآمد داخلی، اداره ی خوراک و دارو، کمیسیون تجارت فدرال، و دیگرسازمانها ممکن است به خوبی سابقه ی تجارت بین الملل را دنبال کنند و به دنبال تنبیه بی گناه غیرقانونی، و در انتها اثر ناسازگار با قانون اساسی باشند.

جدول(۵-۱) سرنام های قانون تجارت بین الملل ایالات متحده

سرنام های قانون تجارت بین الملل ایالات متحده
سازمان
مخفف
احکام اصلی اجرا شده
مخفف
مقررات اعمال شده
مخفف

اداره ی حفاظت از مرز و گمرک

CBP

قرارداد تعرفه ی گمرکی ۱۹۳۰

مقررات گمرک ها

اداره ی امنیت و صنعت

BIS

قرارداد قدرت های اقتصادی فوق العاده ی بین الملل

IEEEPA

مقررات نظارت بر صادرات

EAR

مدیریت کنترل های تبادل دفاعی

DDTC

قرارداد کنترل صادرات اسلحه

AECA

داد و ستد بین‌المللی در مقررات اسلحه

ITAR

اداره ی کنترل دارایی خارجی

OFAC

قرار داد تبادل با دشمن IEEEPA

TWEA

در هر کشور متغیر است

منابع و مآخذ

صفدری م.۱۳۴۲٫ حقوق بین الملل عمومی ۲٫تهران:انتشارات دانشگاه تهران،۳۲۷ صفحه. [۱]

لاجوردی ع.۱۳۹۰٫حقوق شرکت‌های فراملی. تهران. انتشارات میزان. ۲۸۴ صفحه. [۲]

انصاری معین پ.۱۳۸۷٫حقوق تجارت بین الملل.تهران:انتشارات میزان، ۳۰۰ صفحه. [۳]

صفایی ح، کاظمی م، عادل م، میرزانژاد ا.۱۳۹۰٫ حقوق بیع بین‌المللی بررسی کنوانسیون بیع بین‌المللی ۱۹۸۰، [۴]

با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران،فرانسه ، انگلیس و ایالات متحده . تهران. انتشارات دانشگاه تهران. ۳۶۷ صفحه.

شیروی ع.۱۳۹۱٫حقوق تجارت بین الملل.تهران:انتشارات سمت، ۵۴۶ صفحه. [۵]

[۶] Fellmeth A. 2007. The Emerging Doctrine of Successor liability in international trade regulation. The Yale Journal of international Law.31:127.

[۷] Beth S, CHernow R.2004.That others might live , in the coast guard. 3th edn.U.S.A. tombeard Publishing. 340 P.

[۸] Fletcher M. 2005 . Cyclopedia of the law of privat corporation . 5^th U.S.A. William publishing.698 P.

[۹] Smith L. 1997 . An attempt to lift the veil of confusing surrounding the doctrine of piercing the corporate veil. 3th edn.U.S.A. mckinney publishing. 853 P.

[۱۰] Jack M. 1997. The reach of administrative law in the U.S.A, in the province of administrative law.Edited by Michael Taggart . 171 P.

[۱۱] Adolf A. 1931.Corporate powers as powers in trust; Harward law review.44;1049

[۱۲] William T.1992. Our Schizophrenic conception of the business corporation; Cardozo law review.14;261.

[۱۳] Stevens J.1993. The multinational challenge to corporation law. Delaware Journal of corporate law.P 11 and 13.

درباره ارتباط تعاریف گوناگونی ارائه شده است. واژه ارتباط (Communication) از ریشه لاتین Communis به معنای اشتراک گرفته شده است. به گفته دادگران (۱۳۸۴) این کلمه در زبان فارسی به صورت مصدر باب افتعال به کار می رود که در لغت به معنای پیوند دادن و ربط دادن و به صورت اسم مصدر به معنای بستگی، پیوند، پیوستگی و رابطه کاربرد دارد. در جایی دیگر ارتباط ‌به این شکل تعریف شده است: ارتباط عبارت است از فرایند ارسال و دریافت پیام، با توجه ‌به این تعریف، هر ارتباطی مستلزم حضور دو یا چند واحد اجتماعی است؛ یعنی ارتباط می‌تواند بین دو یا چند نفر و یک رسانه و … صورت گیرد. هدف اصلی از برقراری ارتباط، انتقال پیام است. این پیام می‌تواند به صورت کلامی یا غیر کلامی منتقل شود. در واقع پیام را می توان به صورت آشکار یا ضمنی منتقل کرد. هر گونه اشکالی در انتقال پیام می‌تواند باعث اختلال در ارتباط گردد. برای مثال ممکن است پیام به صورت کامل منتقل نگردد یا اینکه یک نفر پیامی را ارسال کند ولی فرد مقابل مفهوم دیگری را دریافت نماید یا حتی کسی پیامی را بفرستد ولی دیگری هیچ پیامی را دریافت نکند. از این موارد معمولاً به عنوان سوء تفاهم یاد می نمایند. یک ارتباط مؤثر، ارتباطی است که راه را بر سوء تفاهم احتمالی ببندد (سازمان بهداشت جهانی، ترجمه فتی، موتابی، کاظم زاده، عطوفی، ۱۳۸۵). همچنین میر کمالی (۱۳۸۳) در تعریف ارتباط می نویسد: ارتباط فرایندی است اجتماعی که به وسیله آن اطلاعات و افکار و عقاید و احساسات یک فرد یا گروه با زبان یا رفتار مشترک به طرف دیگر انتقال داده می شود، تا سبب تفاهم، هماهنگی، ادراک یا رفتار واحد بین گیرنده و فرستنده شود. در جایی دیگر ابراهیمی (۱۳۷۱) ارتباط را این چنین تعریف می‌کند: ارتباط فرایندی است که توسط آن اطلاعات از طریق نظام (سیستم) مشترک علائم، نشانه ها یا رفتار منتقل می شود. یکی از ساده ترین تعاریف ارتباط توسط دوربین^[۱] (۲۰۰۴) بیان می شود که ارتباط را به عنوان ارسال، دریافت و درک پیام تعریف می‌کند. جاسبی (۱۳۶۸) تا حدودی تعریف کامل تری از ارتباط بیان می‌کند و می‌گوید: ارتباط عبارت است از انتقال اطلاعات از یک منبع به منبع دیگر و درک آن توسط آن منبع و چهار عامل در این عمل نقش فعال دارند که عبارتند از فرستنده، دریافت کننده، مجاری ارتباط و نمادها. وود^[۲] (به نقل از فیروز بخت، ۱۳۷۹) ارتباط را ‌به این گونه تعریف می‌کند که ارتباطات میان فردی، یک تعامل گزینشی نظام مند، منحصر به فرد و رو به پیشرفت است که سازنده شناخت طرفین از یکدیگر است و موجب خلق معانی مشترک بین آن ها می شود.

با توجه به تعاریف ارائه شده، ارتباط در کلی ترین معنای خود، فرایندی مستلزم انتقال اطلاعات از یک فرستنده به گیرنده است. ‌بنابرین‏ از تعریف فوق نتیجه می شود که هر ارتباطی مستلزم عناصر مهم ذیل است:

الف) فرستنده یا منبعی که عمل رمز گردانی ب) پیام مورد انتقال را از طریق ج) کانالی خاص د) به دریافت کننده که پیام را رمز گشایی می‌کند، انجام دهد (فورگاس^[۳]، ترجمه بیگی، فیروزبخت، ۱۳۷۳).

خصوصیات فرستنده، پیام، کانال و دریافت کننده همگی بر فرایند ارتباط تأثیرات مهمی به جای می‌گذارند. مثلاً یک خط تلفن به عنوان کانال ارتباطی محدودیت های فیزیکی خاصی دارد (مثلاً نبود نشانه های دیداری) که هنگام استفاده از آن کانال این محدودیت ها استراتژیهای ارتباطی را بنحو مشخصی تغییر می‌دهند. همینطور، خصوصیات فرستنده و دریافت کننده (از قبیل پایگاه، قدرت، هوش، علایق مشترک) نیز بر استراتژیهای ارتباطی اتخاذ شده تأثیر می‌گذارند (همان منبع). در واقع ارتباط واکنشی متقابل بین دو یا چند نفر است که جهت انطباق و یکی کردن فعالیت شان برای رسیدن به هدفی مشترک، پیام هایی را رد و بدل می‌کنند. ‌بنابرین‏ مرحله اول ارتباط شامل عمل متقابل است بدین معنی که دو یا چند عضو با یکدیگر رابطه فعالی دارند که البته سطوح عمل اعضا با یکدیگر متفاوت است. یکی از اعضا ممکن است پیشگام بوده و برای دیگران که به وی توجه داشته و شنوندگان سخنان او هستند صحبت نماید و پس از مدتی اعضا نقش عوض می‌کنند؛ آنهایی که شنونده بودند نظرات خود را در ارتباط با جهت های اولین گوینده اظهار می دارند و سخنران اول، شنونده پاسخ آن ها می شود. ویژگی دوم ارتباط روابط بین دو یا چند نفر را مشخص می‌کند و عنصر بعدی که در تعریف ارتباط وجود دارد، مبادله پیام ها بین شرکت کنندگان در عمل متقابل و انتقال و دریافت پیام های محتوی ارتباط را تشکیل می‌دهد و به همین دلیل است که اصطلاح ارتباط و فعالیت ارتباطی مترادف هم به کار می‌روند. پیام ها در اشکال مختلف انتقال می‌یابند. ارتباط نباید فقط مکالمه باشد؛ شرکت کنندگان از طریق نگاه، لبخند و یا از طریق لمس کردن با یکدیگر می‌توانند ارتباط داشته باشند (ایوانویا^[۴]، ترجمه مدبرنیا، ۱۳۷۵).

هدف اصلی ارتباط

برقراری ارتباط و رسیدن به مفهومی مشترک هدف اصلی ارتباط است. گاه نتیجه ارتباط منفی است و مردم قادر به درک همدیگر و مشخص کردن ارتباطشان نیستند در حالی که ارتباط برقرار می‌کنند، کوشش دارند که موارد عدم توافق را برجسته نمایند. به همین دلیل حتی در صورت منفی بودن نیز نتایج اعمال متقابلشان از نوع ارتباطی خواهد بود. مردم در حالی که با هم ارتباط برقرار می‌کنند، انتظار دریافت پاسخ از همدیگر را دارند و توجه خود را نسبت به آن چیزی که طرف مقابل می‌گوید معطوف می‌کنند. به عبارت دیگر در چنین دور ارتباطی هر دو شرکت کننده فاعل هستند (همان منبع).

الگوهای ارتباطی زوجین

الگوی ارتباط سازنده متقابل زن و شوهر

ارتباط سازنده دارای نقش کلیدی در عملکرد خانواده موفق است. پژوهشگران توافق دارند که ارتباط مداوم، باز و روشن یک ویژگی اساسی خانواده های سالم است. آن ها همچنین اظهار می دارند خانواده هایی که راه های صحیحی را به هنگام برقراری ارتباط به کار می گیرند، بهتر قادر به حل مسائل و مشکلات خود می‌باشند و رضایت بیشتری از رابطه خود دارند (عبادت پور، ۱۳۷۹).

الگوی ارتباط سازنده متقابل در ارتباطات زوجین نوعی الگوی ارتباطی است که در آن زن و شوهر سعی می‌کنند ‌در مورد مشکل و مسئله ای که در حین ارتباط برای آنان به وجود می‌آید بحث و گفتگو کنند، احساساتشان را نسبت به هم ابراز نمایند و برای مشکلات خود راه حل پیشنهاد نمایند. زمانی که زوجین این الگو را در روابط خود به کار می‌برند هر دو احساس می‌کنند که همدیگر را درک می‌کنند و از زندگی زناشویی خود احساس رضایت می‌کنند (هیوی، لارسون و کریستنسن^[۵]، ۱۹۹۶).

گفتار دوم : الگو های ارتباطی

۱-۳-۲ تعریف ارتباط :

کلمه ارتباط از لغت لاتینCommunicar مشتق شده است، این لغت خود در زبان لاتین Tomake common یا عمومی کردن و یا به عبارت دیگر در معرض عموم قرار دادن است ،یعنی ارتباطات برخی از مفاهیم و تفکرات و معانی و یا عبارت بهتر پیام را به دیگران و یا میان عموم گسترش می‌دهد.(رئیسی پور ،۱۳۹۱).

ارتباط فرآیندی است که توسط آن اطلاعات از طریق نظام (سیستم )مشترک علائم ،نشانه ها یا رفتار منتقل می شود (ابراهیمی،۱۳۷۱). ارتباط سراسر زندگی انسان را در بر گرفته است .انسان به کمک ارتباط زنده می ماند ،رشد و تکامل می بابد و سعادت و خوشبختی وی تا حد زیادی به چگونگی رابطه ی او با دیگران بستگی دارد .در این بین ارتباط زناشویی به عنوان طولانی ترین و عمیق ترین نوع ارتباط همواره مورد توجه بوده است . ارتباط توانایی خاصی است که به افراد کمک می‌کند ،به طور کارآمدی در پیام های نمادی که مبادله می‌کنند عمل کنند و احساسات مثبت و خوشایندی در طرف مقابل خود ایجاد نمایند (زمانی،۱۳۹۲). ارتباط بین فردی جزء بزرگترین پیشرفت های بشر به شمار می‌آید اما انسان های معمولی قادر به برقراری یک ارتباط خوب و مؤثر نیستند که یکی از جنبه‌های طنز آمیز شدن تمدن نوین آن است که اگرچه با توسعه س ابزارهای مکانیکی ارتباط از آخرین مرزهای دست یافتنی تخیل نیز گذشته است اما اغلب مردم برقراری ارتباط را کاری دشوار می بینند در عصر فن آوری ما می‌توانیم به ماه پیام بفرستیم اما برقراری رابطه با کسانی که دوستشان داریم را دشوار می یابیم (نیک بخش،۱۳۹۰). برقراری ارتباط معمولا به صورت پیوندی دوجانبه بین دو فرد تعریف می شود .برقراری ارتباط را همچنین به عنوان ارتباط متقابلی که به روشی خاص رخ می‌دهد و جنبه‌های گوناگون آن پیوندهای محکمی را بین افراد در طول عمر آن ها ایجاد می‌کنند ،درنظر می گیرند (سگرین و فلورا،۲۰۰۵؛ به نقل از رئیسی پور،۱۳۹۱). در چارچوب روان شناسانه ،برقرای ارتباط به عنوان عمل فرستادن یک پیام به یک گیرنده در نظر گرفته می شود که در آن احساسات ،افکار و نقطه نظرهای گیرنده در تعبیر پیام به کار گرفته می شود .(میلر،۲۰۰۵؛ به نقل از رئیسی پور،۱۳۹۱).

۲-۳-۲ انواع ارتباط :

ارتباط را از وجوه مختلفی می توان تقسیم بندی کرد اما یک تقسیم بندی که کلی تراز سایر تقسیم بندی هاست و به نوعی جامع اقسام مختلف باشد ،تقسیم بندی ارتباط به دو نوع کلامی و غیرکلامی است .

انسان همواره نیازمند بیان خویشتن است اونیاز دارد که به صورت کلامی و غیر کلامی و متناسب با فرهنگ ، سنت و ارزش های جامعه اش عقاید امیال ،خواسته ها و ترس هایش را مطرح نماید .بدیهی است برای این منظور باید قدرت برقراری روابط دوستانه و حفظ آن را داشته باشد (زمانی،۱۳۹۲). درفرایند یک کنش متقابل ،ارتباط کلامی^[۲۴] و غیر کلامی^[۲۵] می‌تواند در نحوه ی برقراری یک رابطه موفق نقش مهمی برعهده داشته باشد .این ارتباط هم در ایجاد یک رابطه مؤثر و هم در تنظیم و استمرار رابطه و میزان صمیمیت نقش بسزایی دارد (احمدی،۱۳۹۰).

۱-۲-۳-۲ ارتباط کلامی:

در زندگی انسان هیچ رفتار ارتباطی به اندازه ی ارتباط کلامی وسعت و تاثیر ندارد و هیچ پدیده ی ارتباطی این مقدار با زندگی انسان عجین نیست .ارتباط بزرگ ترین عاملی است که نوع رفتار او با دیگران و حوادثی را که در جهان اطراف او برایش اتفاق می افتد تعیین می‌کند ارتباط کلامی شامل رشته کامل راه های رد و بدل کردن اطلاعات بین افراد است و یا اطلاعاتی را که می‌دهند و می گیرند و نیز راه های استفاده از این اطلاعات را دربردارد .انسان ها از کلمات برای بیان خویش و معنا بخشیدن به زندگی و فعالیت هایشان استفاده می‌کنند.ارتباط کلامی ‌به این دلیل مهم است که یکی از ابزارهای کارساز بشر برای کنترل و درک محیط خویش و تاثیر در آن است (بهرامی،۱۳۹۳).

۲-۲-۳-۲ ارتباط غیرکلامی:

درمانگران از مدت‌ها پیش دریافته اند که ارتباط غیر کلامی به قدرتمندی کلمات بیان شده است .یکی از دلایل این نتیجه این است که ارتباط غیر کلامی ،حالت عاطفی ارتباط را منتقل می‌کند .محرابیان (۱۹۷۲)، دریافت که حدود ۷درصد کل عواطف توسط کلمات منتقل می شود ،۳۸ درصد شنوایی و ۵۵ درصد مربوط به صورت است (لانگ و یانگ،ترجمه نظری و همکاران،۱۳۹۲).

آهنگ صدا، سرعت صحبت کردن ،بلندی صدا ،مکث های کوتاه و بلند هرکدام می‌تواند پیامی بفرستد حتی فاصله ای که به هنگام حضور دو نفر تنظیم می شود می‌تواند پیام ارسال کند .(اسدی،۱۳۸۸،به نقل از بهرامی،۱۳۹۳). رفتارهای غیرکلامی زوج ها با همسرانشان به آسانی سوء تفاهم ایجاد می‌کند .تحقیقات نشان می‌دهد که زوج های مشکل دار اغلب همه ی انواع پیام ها را منفی تر از مقصود همسرشان ،تعبیر می‌کنند .این مسئله ‌در مورد رفتارها و پیام های غیرکلامی هم صدق می‌کند . زوجهای آشفته ،در زمان وجود مشکل کمتر ارتباط برقرار می‌کنند این مسئله ‌در مورد ارتباط غیر کلامی نیز صدق می‌کند ،زوج های آشفته نسبت به زوج های بدون مشکل کمتر تماس چشمی برقرار می‌کنند .(لانگ و یانگ،ترجمه نظری و همکاران ۱۳۹۲).

۳-۳-۲ ارتباط در خانواده :

خانواده کوچک‌ترین واحد اجتماعی است که اعضای آن از طریق ارتباط خونی و ازدواج با هم مرتبط می‌شوند و به گونه ای معین نیازهای انسانی یکدیگر را در چرخه زندگی برطرف می‌کنند سدویک (۱۹۸۱)، ارتباط خانواده را به عنوان سازمان تعریف می‌کند(نوعی ،۱۳۸۹).

علت تأکید TQM بر فرهنگ سازمانی این است که همه کارکنان را در فرایند توسعه و کمک به اجرای آن مشارکت دهد (Lawler, 1992). توانمندسازی کارکنان با اهمیت فرهنگ کیفیت سازمان‌ها ارتباط دارد (Howard & Foster, 1999).

آشکار شدن اهمیت جریان توانمندسازی به اندازه فرایند مدیریت در سازمان‌ها، مفهوم توانمندسازی را برای کارکنان ایجاب ‌کرده‌است (Vouzas & Psychogios, 2007). این دو معتقدند که مفهوم توانمندسازی کارکنان سهم قابل ملاحظه‌ای در درک مدیران از TQM دارد. بعلاوه یافته‌‌های آن ها نشان داد که فرهنگ توانمندسازی به اندازه جریان‌های TQM در افزایش نتایج سیستم‌‌های TQM نقش دارد.

همچنین اهمیت توانمندسازی کارکنان می‌تواند از نقش فرعی TQM روی سود شرکت‌ها مطرح شود. بعبارت دیگر TQM جانبی، جریانی است که با مفاهیم، فرایندها و جریان‌های مدیریت مانند توانمندسازی کارکنان و رهبری متصل می‌شود (Fotopoulos & Psomas, 2009).

توانمندی کارکنان مانند یک جریان TQM است که تاثیر مثبت و مهمی روی عملکرد سازمان، رضایت مشتری و رضایت شغلی خواهد داشت (Brah, tee & Rao, 2002).

۲-۱-۲۲- ویژگی‌‌های کارکنان توانمند

برای اثربخش شدن فعالیت‌‌های توانمندسازی، کارکنان باید زمینه و پتانسیل لازم و کافی را برای درک و پذیرش موضوعات مورد نظر داشته باشند. مهمترین زمینه‌‌های فردی برای فرایند توانمندسازی عبارتند از:

الف) مهارت، شایستگی و لیاقت:

مهارت و تجربه در رشته و حرفه‌ای که فرد انتخاب نموده، مبنای اصولی برای توانمندسازی است. این بدان مفهوم است که کارکنان جدید که فاقد تجربه هستند، تا زمانی که ظرفیت مسئولیت‌پذیری پیدا نکرده‌اند، نمی‌توان فرایند توانمندسازی را ‌در مورد آن ها به اجرا درآورد.

ب) بهبود رفتارهای کمکی:

افرادی که دارای رفتارهای تشریکی و کمک کنندگی هستند، دستاوردهای اعضای تیم را افزایش می‌دهند. باید به خاطر داشت که ایجاد حس رقابت‌پذیری و شخصیت دادن به افراد از جمله مواردی است که همکاری تیمی افراد را افزایش می‌دهد.

ج) مهارت‌‌های ارتباطی:

این مهارت‌ها شامل مهارت‌‌های گفتاری و شنیداری است. به طور مسلم، توانمندسازی در تیم کاری اجرا نمی‌شود مگر این که اعضاء همان گونه که به دقت به صحبت دیگران گوش می‌کنند، توان بیان دیدگاه خود را داشته باشند (کاشانی، ۱۳۸۷).

در ادامه به برخی ویژگی‌‌های کارکنان توانمند اشاره می‌شود:

۱- خودکارآمدی و شایستگی شخصی

وقتی افراد توانمند می‌شوند از احساس خود اثربخشی برخوردار می‌گردند که قادرند کارها را با کفایت لازم انجام دهند و معتقدند که می‌توانند راهی برای رویارویی با چالش‌‌های جدید بیاموزند و رشد کنند خوداثربخشی مهمترین عنصر توانمندی است زیرا احساس خود اثربخشی است که نشان می‌دهد افراد برای انجام کاری دشوار خواهند کوشید و پشتکار خواهند داشت یا خیر.

باندورا (۱۹۷۷) سه شرط زیر را برای احساس خود اثربخشی افراد پیشنهاد می‌کند:

باور به اینکه توانایی انجام کار را دارند.

باور به اینکه ظرفیت به کار بستن تلاش لازم را دارند.

باور به اینکه مانعی خارجی آن ها را از انجام کار موردنظر باز نخواهد داشت.

۲- خودسامانی (خوداختیاری)

خوداختیاری به احساس قابلیت برخورداری از حق انتخاب اشاره دارد. هنگامی که افراد به جای اینکه با اجبار در کاری درگیر شوند یا دست از آن بکشند، داوطلبانه کنترل اقداماتی را آغاز می‌کنند، احساس خود اختیاری می‌کنند. در این وضعیت فعالیت‌‌های افراد نتیجه آزادی و اقتدار شخصی شان است. این افراد قادرند به میل خود اقدامات ابتکاری انجام دهند، تصمیم‌‌های مستقل اتخاذ نمایند و افکار جدید را بیازمایند و به جای اینکه احساس کنند فعالیت‌هایشان از پیش تعیین شده و تحت کنترل دیگران یا اجتناب ناپذیر و همیشگی است، اختیار و اراده فردی خویش را حاکم می‌دانند. خوداختیاری همچنین به برخورداری از حق انتخاب درباره روش‌‌های تلاش و انجام وظیفه، سرعت کار و چارچوب زمانی کار تأکید دارد. همچنین افرادی که با احساس معنی‌دار بودن شغل، توانمند شده‌اند نوآورتر، تاثیرگذارتر و شخصاً کاراتر از دیگران ظاهر می‌شوند‌(مصلحی و همکاران، ۱۳۹۱).

۳- پذیرش نتایج شخصی

افراد توانمند از احساس کنترل شخصی بر نتایج کار برخوردارند. آنان بر این باورند که می‌توانند با تحت تاثیر قرار دادن محیط یا نتایج کار، موجب ایجاد تغییر شوند. پذیرفتن شخصی نتیجه، عبارت است از باورهای فرد در مقطعی از زمان، درباره توانایی وی برای ایجاد تغییر در جهت مطلوب. افراد توانمند اعتقاد ندارند که موانع محیط بیرونی فعالیت‌های آنان را کنترل می‌کنند. بلکه بر این باورند که خود قادرند این موانع را کنترل کنند. البته باید در نظر داشت حتی توانمندترین افراد قادر نخواهد بود همه آنچه را روی می‌دهد کنترل کند و چنین هم مدنظر نیست.

عدم احساس کنترل از آن رو که با پیامدهای منفی و زیان‌‌های جسمی و عاطفی همراه است حائز اهمیت می‌باشد. برای مثال معلوم شده است که فقدان کنترل به افسردگی، فشار روانی، نگرانی، روحیه پایین، فقدان بهره‌وری، رخوت و ناتوانی و حتی افزایش احتمال مرگ منتهی شود. در مجموع کنترل‌پذیری از یک سو به توانایی تشخیص حوزه‌‌های تحت تاثیر و نفوذ افراد و از سوی دیگر به اراده و نیز تغییر محیط خارجی به منظور افزایش تسلط بر آن وابسته است.

۴- احساس ارزشمندی

افراد توانمند احساس معنی‌دار بودن می‌کنند. برای اهداف و فعالیتی که به آن اشتغال دارند ارزش قائلند و در کار از نوعی احساس اهمیت شخصی برخوردار می‌شوند. ‌بنابرین‏، معنی‌دار بودن به نگرش ارزشی معطوف است. فعالیت‌‌های معنی‌دار نوعی احساس هدفمندی، هیجان یا مأموریت‌ برای افراد ایجاد می‌کنند. به طوری که کسب درآمد یا تنها انجام دقیق یک شغل، برای آن ها احساس معنی‌داری ایجاد نمی‌کند بلکه موارد بنیادی‌تر و ارزشمندتر در این زمینه اهمیت می‌یابند.

۵- اعتماد

افراد توانمند دارای حس اعتماد هستند. مطمئن‌اند که با آنان منصفانه و یکسان رفتار خواهد شد. اطمینان دارند که حتی در مقام زیردست نیز نتیجه نهایی کارهای آن ها، نه آسیب و زیان که عدالت و صمیمیت خواهد بود. معمولاً معنی این احساس آن است که اطمینان دارند صاحبان قدرت به آن ها آسیب یا زیان نخواهند رساند و یا این که با آنان بی طرفانه رفتار خواهد شد. با وجود این، حتی در شرایطی که افراد قدرتمند درستی و انعطاف نشان نمی‌دهند افراد توانمند باز هم گونه‌ای احساس اعتماد شخصی را حفظ می‌کنند. افراد دارای اعتماد، ضمن ابراز علاقه به دیگران، تلاش می‌کنند با دیگران و بخش مؤثری از گروه باشند، پژوهش گرا، خودسامان و مشتاق به یادگیری. همچنین افشاگرتر، در ارتباطات مربوط به خود، صادق‌تر و برای گوش دادن دقیق به دیگران، تواناترند(مصلحی و همکاران، ۱۳۹۱).

۲-۱-۲۱- فرایند توانمندسازی

اولین چیزی که در ارتباط با توانمندسازی می‌بایست محلوظ نظر قرار گیرد این است که توانمندسازی یک فرایند است نه یک رویداد و اجرای موفقیت آمیز آن، نیازمند تعهد، صبر و حوصله از سوی طرفین یعنی مدیریت و اعضای گروه است. (نمودار۲-۷)

فرایند توانمندسازی دارای شش مرحله اساسی است که این مراحل عبارتند از:

۱-تعریف و ابلاغ مفهوم توانمندسازی به اعضای سازمان

‌در مورد اثربخشی آموزش کنترل خشم به شیوه شناختی- رفتاری، آذریان (۱۳۸۶)، تأثیر این روش را بر میزان خشونت زناشویی بررسی کرد. نمونه تحقیق این پژوهشگر ۳۰ زوج مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان شهرکرد طی سال ۱۳۸۶ بودند. متغیر وابسته این پژوهش خشونت زناشویی بود که توسط آزمون محقق ساخته خشونت ارزیابی شد. متیر مستقل پژوهش فوق، کنترل خشم به شیوه شناختی- رفتاری بود. نتایج این پژوهش نشانگر تأثیر آموزش کنترل خشم به شیوه فوق بر خشونت زناشویی و ابعاد آن (جنسی، عاطفی و کلامی) و در نتیجه کاهش علائم ناشی از این خشونت ها بود(۱٫/.. (pآقا محمدیان(۱۳۷۸)، در طی پژوهش خود ‌به این نتیجه رسید که مشاور گروهی شناختی بر افزایش سازگاری نوجوانان مؤثر است.

در ارتباط با تأثیر آموزش گروهی مدیریت خشم مبتنی بر بازسازی شناختی بر صمیمیت اجتماعی تحقیقی چه در داخل و چه در خارج کشور یافت نشد، اما معدود پژوهش هایی که در آن صمیمیت اجتماعی آزمودنی ها مورد بررسی قرار گرفته است، عبارتنداز: کاظمی و همکاران (۱۳۹۱)، در مطالعه ای نشان دادند که آموزش تحلیل رفتار متقابل بر صمیمیت اجتماعی دختران فراری مؤثر است. هالفورد بر این موضوع تأکید ‌کرده‌است که افزایش خودافشاسازی صمیمیت را افزایش می‌دهد(ترکان، ۱۳۸۵). خدایاری فرد و همکاران(۱۳۹۰)، در پژوهشی تأثیر آموزش مؤلفه های هوش هیجانی را بر صمیمیت اجتماعی مطالعه کردند که این تحقیق نشان داد که توانایی شناخت احساسات دیگران و تعادل عاطفی رابطه زیادی با برقراری رابطه گرم و دوستانه با دیگران دارد. دانشورپور و همکاران(۱۳۸۶) در تحقیقی رابطه بین جنسیت و صمیمیت اجتماعی با تأکید بر نقش میانجی گر سبک های هویت در دانش آموزان دبیرستانی انجام دادند که ۲۰۹۹ دانش آموز(۱۰۰۸پسر و ۱۰۹۱دختر) از میان دانش آموزان دبیرستان های دولتی شهر تهران انتخاب شدند. نتایج نشان داد که در دانش آموزان دختر و پسر، بین نمرات صمیمیت اجتماعی و سبک های اطلاعاتی، هنجاری و تعهد رابطه مثبت و معنی دار و بین سبک سردرگم و صمیمیت اجتماعی در دختران رابطه منفی و غیرمعنی دار و در پسران رابطه منفی و معنی دار وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد که متغیرهای جنسیت، پایه تحصیلی و سبک های هویت اطلاعاتی، هنجاری و تعهد هویتی به طور معناداری صمیمیت اجتماعی را پیش‌بینی می‌کند.نتیجه گیری آن که با وجود رابطه معنی دار سبک های هویت اطلاعاتی و هنجاری با صمیمیت اجتماعی در بررسی رابطه بین متغیرهای جمعیت شناختی جنس و سن با صمیمیت اجتماعی، توجه به نقش میانجی گر سبک های هویت از اهمییت چندانی برخوردار نیست.

شکیبایی و همکاران(۱۳۸۳)، به بررسی میزان اثر گروه درمانی با رویکرد شناختی- رفتاری مدیریت خشم در نوجوانان مؤسسه ای پرداختند. این مطالعه به صورت کارآزمایی بالینی با گروه شاهد انجام شد و جمعیت مورد مطالعه آن نوجوانان بی سرپرست بودند که در مؤسسات تحت پوشش سازمان بهزیستی نگهداری می شدند. از تعداد ۴۰ نوجوان ۱۶ نفر به گروه مورد و ۲۴ نفر به گروه شاهد وارد شدند. نتایج نشان داد، در گروه مورد، گروه درمانی مدیریت خشم با کاهش مقیاس خشم واکنشی به میزان مرزی معنی دار و کاهش غیرمعنی دار آماری در مقیاس نمره کلی خشم و خشم ابزاری همراه بود. ابویی مهریزی و همکاران(۱۳۸۹)، تاثیر آموزش مدیریت خشم بر مهارت های خودنظم دهی خشم و تعارضات والد- نوجوان در دختران دوره راهنمایی شهر تهران مورد مطالع قرار دادند. در این موقعیت پژوهشی از طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. ۳۰ دانش آموز از طریق نمونه گیری در دسترس از دو مدرسه غیر دولتی انتخاب و در دو گروه کنترل و آزمایش جایگزین شدند و برنامه مدیریت خشم به عنوان عامل آزمایشی در ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای به صورت هفتگی بر گروه آزمایش اعمال گردید. یافته های این تحقیق نشان داد که آموزش مدیریت خشم مهارت‌های خودنظم دهی خشم را افزایش داده و موجب کاهش تعارض والد- نوجوان می شود. نویدی(۱۳۸۷)، تاثیر آموزش مدیریت خشم بر مهارت های سازگاری پسران دوره متوسطه شهر تهران را بررسی ‌کرده‌است. برای انجام این بررسی، پرسش نامه ابراز حالت-صفت خشم به عنوان یک ابزار سرندبر روی ۱۷۰ دانش اموز پایه های دوم و سوم دبیرستان اجرا شد. یافته ها نشان داد نسبت F مشاهده شده از نظر آماری معنی دار بود، در نتیجه اجرای برنامه آموزشی مدیریت خشم می‌تواند، مهارت های آزمودنی ها را در زمینه سازگاری گسترش دهد و از شدت ناسازگاری بکاهد.

یونسی و بهرامی (۱۳۸۷)، در تحقیقی نشان دادند که تفکر قطعی نگر پیش‌بینی کننده رضایت زناشویی در زوجین می‌باشد. نوابی نژاد و ملک (۱۳۸۹)، در پژوهش خود ‌به این نتیجه رسیدند که، آموزش مقابله با تفکر قطعی نگر، بربهبود روابط زناشویی مؤثر است و موجب ارتقای روابط زناشویی آزمودنی ها می شود. مطالعات بالینی در زوج درمانی نیز مبین آن است که کاهش تفکر قطعی نگر زوج ها، همواره با سایر فنون شناختی، با افزایش رضایتمندی و کاهش تعارض زناشویی همراه است (یونسی، ۱۳۸۱؛ زارعی و محمودآبادی، ۱۳۸۵).

تحقیقات انجام شده در خارج کشور

دکتر جان هانز^[۴] یک جراح معروف انگلیسی در قرن هجدهم بود که می گفت:«زندگی من در دست هر آدم بی شرفی است که بخواهد مرا عصبانی کند». درباره نقش خشم در تولید بیماری های قلبی- عروقی، ادراک شهودی خیلی بیش از دیدگاه های کارشناسانه طبی و پژوهش شاخص بارفوت^[۵] و همکاران (۱۹۸۲) درباره رابطه اندازه های خصومت دانشجویان پزشکی با مرگ آنان در ۲۵ سال بعد از آن، بود. اما با این مطالعه مرگ پزشکان به اخبار پزشکی تبدیل شد (تایلر و نواکو، ۲۰۰۵). در سال های اخیر، پژوهشگران سازه‌های خشم و خصومت را متمایز کرده‌اند و از نظر آن ها خشم به عنوان یکی از عوامل خطرساز روان شناختی برای ابتلا به انسداد عروق کرونری محسوب می شود. این واقعیت به وسیله داده های مربوط به مرگ و میر مردان که از یک نمونه بزرگ در یک مطالعه آینده نگر که توسط ایکر، سالیوان، کلی هایس، دی آگستینو و بنیامین^[۶] (۲۰۰۴) جمع‌ آوری شد و نیز به وسیله تحقیق جالبی که به وسیله روزنبرگ و همکاران^[۷] (۲۰۰۱) درباره رابطه بیان چهره ای با کم خونی موضعی انجام شد، تأیید شده است (به نقل از تایلر و نواکو، ۲۰۰۵). پور جوزی (۱۳۷۳) هم ‌به این نتیجه رسید که تعداد و شدت انسداد عروق کرونری قلب با میزان خشم و خصومت رابطه نیرومندی دارد.