به منظور بررسی روایی سازه این مقیاس پس از تعیین روایی محتوایی، متشرعی (۱۳۸۹)، با بهره گرفتن از تحلیل عامل، ساختار عاملی مقیاس تعارض کار خانواده را مورد تأیید قرار داده و روایی سازه آن را برای نمونه ­ای از پرستاران مطلوب گزارش ‌کرده‌است(بذرافکن۱۳۹۰).

۳-۴-۳- پرسشنامه حمایت سازمانی

فرم ۸ آیتمی توسط پارکر(۲۰۰۰) تدوین و برای نخستین بار در ایران توسط اکبرزاده(۱۳۸۶) ترجمه و مورد استفاده قرار گرفت. این پرسشنامه شامل ۸ آیتم ‌می‌باشد و هر آیتم پنج گزینه پاسخ دارد. نحوه نمره­گذاری ماده­ های این پرسشنامه بر اساس مقیاس پنج درجه­ای (بسیار عالی امتیاز ۵ و بسیار خوب امتیاز ۴ و الی آخر) انجام ‌می‌گیرد. نحوه امتیازبندی سوالات ۲ و ۵ پرسشنامه مذکور به صورت معکوس و بقیه سوالات به صورت مستقیم نمره­گذاری می­ شود، کمینه نمره ۸ و بیشینه نمره ۴۰ است. در پژوهش پارکر(۲۰۰۰) روایی آن از طریق همبسته کردن نمره کل آزمون با نمره سوال کلی ۶۹/۰ و ضرایب پایایی آن از دو روش آلفای کرنباخ و تنصیف به ترتیب ۸۳/۰ و۹۰/۰ به دست آمد. در پژوهش اکبرزاده ضریب پایایی به روش آلفای کرونباخ و تنصیف به ترتیب برابر با ۸۱/۰ و ۶۸/۰، همچنین، روایی آن از طریق ملاکی همزمان ۷۰/۰، گزارش شد(به نقل از فرج زاده، ۱۳۸۸).

در پژوهش ابراهیمی ، ضرایب روایی و پایایی حمایت سازمانی در کارکنان شرکت لاستیک دنا با آلفای کرونباخ ۶۶/۰و روایی سازه ۵۹/۰بدست آمده است(ابراهیمی۱۳۹۱).

۳-۵ روش اجرای پژوهش

با مراجعه به سازمان اتش­نشانی شیراز ضمن معرفی و بیان هدف پژوهش و جلب حمایت و همکاری­های لازم از طرف مسئولین، با ارائه توضیحات لازم به کارکنان و دادن اطمینان در خصوص محرمانه بودن اطلاعات، پرسشنامه ­ها در بین آن­ها توزیع و با ارائه شیوه ‌پاسخ‌گویی‌، بعد از مدت زمان مشخص جمع ­آوری شدند.

۳-۶ روایی و پایایی (آلفای کرونباخ)

روایی پرسشنامه ­های پژوهش حاضر صوری بوده و پنج تن از صاحب نظران پرسشنامه ­های مذبور را تأیید کرده ­اند. جدول شماره ۳-۶-۱ پایایی پرسشنامه ­ها را نشان می­دهد

.

۳-۶-۱ جدول ضریب پایایی (آلفای کرونباخ)در کارکنان آتش­نشانی شیراز

تعارض کار-خانواده مبتنی بر زمان

۸۶/۰

تعارض خانواده-کار مبتنی بر زمان

۶۸/۰

تعارض کار-خانواده مبتنی بر توان فرسایی

۸۹/۰

تعارض خانواده-کار مبتنی بر توان فرسایی

۷۷/۰

تعارض کار-خانواده مبتنی بر رفتار

۷۷/۰

تعارض خانواده-کار مبتنی بر رفتار

۷۴/۰

حمایت سازمانی ادراک شده

۵۷/۰

علائم جسمانی

۷۶/۰

علائم اضطرابی و اختلال خواب

۹۰/۰

کارکرد اجتماعی

۷۶/۰

علائم افسردگی

۸۹/۰

سلامت عمومی

۹۲/۰

همان گونه که در جدول ۳-۶-۱ مشخص شده پایایی مؤلفه‌ ­های پرسشنامه ­ها برای کارکنان آتش­نشانی شیراز به صورت کامل نوشته شده است.

۳-۷ روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

در ابتدا چند تحلیل ابتدایی برای به دست آوردن بینش اولیه نسبت به داده ­ها(میانگین، انحراف معیار، رگرسون چند متغیره) گردید. به طور کلی روش تحلیل داده ­ها با بهره گرفتن از شاخص همبستگی و تحلیل رگرسیون است.

فصل چهارم :

یافته­ ها

یافته­ ها

در این فصل یافته ­های پژوهش ارائه می­شوند. در این راستا، یافته ­های توصیفی متغیرهای پژوهش، ماتریس همبستگی صفر مرتبه متغیرهای پژوهش و جداول رگرسیونی ارائه می­شوند.

۴-۱ یافته ­های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش

یافته ­های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش (تعارض کار-خانواده، حمایت سازمانی، ابعاد سلامت عمومی) در جدول ۴-۱ و ۴-۲ آورده شده است. جدول شماره ۴-۱ یافته ­های توصیفی مربوط به ابعاد تعارض کار-خانواده ‌می‌باشد.

جدول شماره ۴-۱ یافته ­های توصیفی مربوط به ابعاد تعارض کار-خانواده

متغیر

تعداد

حداقل

حداکثر

میانگین

انحراف استاندارد

تعارض کار-خانواده مبتنی بر زمان

۱۵۸

۳

۱۵

۷۴/۹

۲۷/۳

تعارض خانواده-کار مبتنی بر زمان

۱۵۹

۳

۱۵

۰۳/۸

۷۱/۲

تعارض کار-خانواده مبتنی بر توان فرسایی

۱۵۹

۳

۱۵

۵۵/۱۰

۴۲/۳

تعارض خانواده-کار مبتنی بر توان فرسایی

۱۵۹

۳

۱۵

۵۰/۷

۸۸/۲

تعارض کار-خانواده مبتنی بر رفتار

۱۵۹

۳

۱۵

۳۳/۹

۹۰/۲

تعارض خانواده-کار مبتنی بر رفتار

۱۵۹

۳

۱۵

۷۲/۸

۸۴/۲

نمره کل تعارض خانواده-کار

۱۵۸

۱۸

۹۰

۷۹/۵۳

۷۸/۱۳

همان‌ طور که جدول ۴-۱ نشان می­دهد، در بین ابعاد تعارض کار-خانواده بیشترین میانگین و بیشترین انحراف استاندارد مربوط به بعد تعارض کار-خانواده مبتنی بر توان فرسایی و کمترین مقدار مربوط به بعد تعارض کار-خانواده مبتنی بر رفتار ‌می‌باشد و در بین ابعاد تعارض خانواده-کار بیشترین میانگین مربوط به بعد تعارض خانواده-کار مبتنی بر رفتار و کمترین میانگین مربوط به بعد تعارض خانواده کار مبتنی بر توان فرسایی ‌می‌باشد.کلیه ابعاد دارای حداقل مقدار ۳ و حداکثر مقدار ۱۵ می­باشند.

جدول شماره ۴-۲ یافته ­های توصیفی مربوط به متغیر حمایت سازمانی و متغیر سلامت عمومی و ابعاد آن را نشان می­دهد.

مطالعات پیشین یک رابطه مستقیم بین ریسک عدم توانایی پرداخت و هزینه بدهی نشان می‌دهد. به عبارت بهتر ریسک عدم پرداخت بالا هزینه بهره بالایی را به دنبال خواهد داشت. ریسک عدم پرداخت، ناتوانی شرکت در باز پرداخت اصل و فرع بدهی و همچنین عدم توانایی در باز پرداخت سرمایه است (فیسچر و دیگران^[۶۸]، ۱۹۸۹). از طرف دیگر اعتباردهندگان در برآورد ریسک عدم پرداخت، کیفیت حاکمیت شرکتی موجود در شرکت‌ها را مدنظر قرار می‌دهند. ‌بنابرین‏، کیفیت حاکمیت شرکتی بر هزینه بدهی شرکت‌ها تأثیر دارد.

از سوی دیگر برخی از محققان بر این عقیده اند که با افزایش اهرم مالی، هزینه های نمایندگی بدهی شامل هزینه های ورشکستگی افزایش می‌یابد. علاوه بر این تأثیرات کنترل بدهی در شرکت‌هایی با رشد زیاد و دارای پروژه های سرمایه‌گذاری سودآور که فاقد وجوه نقد آزاد هستند، اهمیت زیادی ندارد؛ زیرا این شرکت‌‌ها عمدتاًً به منظور تامین مالی پروژه های سرمایه‌گذاری خود به بازارهای سرمایه متوسل می‌شوند که در این وضعیت، بازار فرصت کافی را برای ارزیابی عملکرد شرکت، مدیریت آن و پروژه های سرمایه‌گذاری، به دست می‌آورد و تا حدودی باعث کاهش مشکل نمایندگی می‌شود (جنسن، ۱۹۸۶،۳۲۴).

عوامل تعیین کننده ساختار تامین مالی

از جنبه تئوری تصمیم گیری مدیران پیرامون ساختار بهینه تامین مالی، تحت تاثیر عوامل گوناگونی همچون عوامل سیاسی، اقتصادی و مقررات قانونی قرار دارد. لذا تعیین استراتژی ساختار تامین مالی علاوه بر آنکه متاثر از برخی متغیرهای کلان اقتصادی همچون تورم، نرخ بهره، سیاست‌های اعطای تسهیلات در نظام بانکی و مالیات می‌باشد، تحت تاثیر عواملی چون هزینه تامین مالی، ریسک مالی و تجاری شرکت‌ها، ترکیب دارایی‌ها همراه با محدودیت‌های قراردادی در جذب منابع از طریق ایجاد بدهی و بازنگری در قوانین بورس اوراق بهادار قرار دارد.

اصل تطابق در تامین مالی

اصل تطابق را که یکی از قدیمی‌ترین اصول مدیریت مالی است می‌توان به شکل زیر بیان کرد:

« نیازهای مالی کوتاه مدت را از منابع کوتاه مدت و نیازهای مالی بلندمدت را از منابع بلندمدت تامین کنید.» منطق اصل تطابق این است که چنانچه شرکت‌ها در بلندمدت از اصل مذبور پیروی نمایند، مخاطره کمتر و هزینه تامین مالی پایین تری خواهند داشت. اگر شرکت‌ها نیازهای مالی بلندمدت خود را با وام‌های کوتاه مدت تامین نمایند، هنگام فرارسیدن سررسید وام‌های کوتاه مدت مجدداً نیازمند دریافت وام خواهند بود و این امر هزینه های مبادله اضافی به بار خواهد آورد. علاوه بر این، با مخاطره نرخ بهره بالاتر برای وام‌های جدید نیز روبرو خواهند شد .چنانچه شرکت‌ها نیازهای مالی کوتاه مدت خود را از طریق وام‌های بلندمدت تامین کنند، ممکن است شرایطی پدید آید که به ناچار منابع اضافی را در اوراق کم بازده سرمایه گذاری نمایند. همچنین بر اساس اصل تطابق، دارایی‌های ثابت و دارایی‌های جاری دائمی باید از طریق منابع بلندمدت، یعنی وام و سهام تامین مالی شوند. تنها دارایی‌های جاری موقتی هستند که باید با منابع کوتاه مدت تامین مالی شوند (دارایی‌های جاری دائمی حداقل سرمایه گذاری در دارایی‌ها ی جاری است که از نظر مدیریت برای حمایت از سطح فروش‌های شرکت مناسب است.). مدیران مالی همواره از اصل تطابق پیروی نمی‌کنند، زیرا اصل مذبور تامین مالی کوتاه مدت دائمی را که از بدهی‌های جاری ناشی می‌شود در نظر نمی‌گیرد. با رشد فروش شرکت در طی زمان، صرفنظر از تصمیم‌های اتخاذ شده مدیر مالی، بدهی‌های جاری شرکت نیز افزایش می‌یابد(تقوی،۱۳۸۰، ۷۹-۸۰).

مهمترین عوامل مؤثر بر اندازه استفاده از اهرم مالی عبارتند از:

۱- نوع صنعت

۲- اندازه شرکت

۳- ریسک تجاری

۴- اهرم عملیاتی

۲-۳ چارچوب نظری پژوهش

در این بخش به بیان روابط بین متغیرهای پژوهش پرداخته می‌شود.

۲-۳-۱ ارتباط بین نگهداشت وجه نقد و ارزش شرکت

ادبیات اخیر در تامین مالی شرکت که بر اهمیت سیاست تامین مالی شرکت تأکید دارد، در برگیرنده‌‌ی این سوال است که چگونه یک شرکت منابع مالی اش را مدیریت می‌کند. ممکن است وجه نقد یکی از آسیب پذیرترین منابع در ارتباط با رفتار گستاخانه ی مدیران باشد (هارفورد و همکاران، ۲۰۰۸).

در طول یک توسعه اقتصادی و افزایش ذخایر نقدی، مدیران درباره چگونگی مصرف وجه نقد شامل پرداخت به سهام‌داران، مصرف آن در داخل شرکت، استفاده از آن برای مالکان خارجی و یا استمرار در نگهداری آن تصمیمات استراتژیک اتخاذ می‌کنند (هارفورد و همکاران، ۲۰۰۸).

کیم و همکاران (۱۹۹۸) و آپلر و همکاران (۱۹۹۹) بررسی‌های جامعی بر روی تعیین نگهداشت وجه نقد شرکت انجام دادند و دریافتند که شرکت‌ها بین هزینه ها و منافع نگهداشت وجه نقد در تعیین اختیار مانده وجه نقدشان برتری قائل می‌شوند. به خصوص یافته‌هایشان بیان می‌دارد که نگهداشت وجه نقد شرکت‌ها ارتباط مثبتی با رشد، فرصت‌های سرمایه‌گذاری، هزینه های تحقیق و توسعه و نوسان جریان وجه نقد و ارتباط منفی با اندازه و سرمایه به کار گرفته شده دارد. از طرفی‌هارفورد (۱۹۹۹) اظهار می‌دارد که دلایلی مبنی بر اینکه سهام‌داران ‌در مورد نظارت مدیران بر میزان زیاد وجه نقد داخلی نگران باشند وجود دارد. او نشان داد احتمال زیادی وجود دارد که شرکت‌هایی با وجه نقد زیاد کسب مالکیت کنند و این احتمال وجود دارد که مالکیت آن ها کاهش ارزش یابد.

احمدی وکجباف (۱۳۸۷) در پژوهشی ، نگرش معنوی دانشجویان دانشگاه اصفهان و ارتباط آن با برخی ویژگی های جمعیت شناختی را مورد بررسی قرار دادند. آن ها دریافتند که دانشجویان نگرش های متفاوتی نسبت به معنویت و ارتباط آن با مذهب دارند . نتایج این پژوهش نشان داده است که بین نگرش معنوی و جنسیت ارتباط معناداری وجود دارد . به عبارتی زنان نسبت به مردان از نگرش معنوی بالاتری برخوردارند. همچنین بین نگرش معنوی با سن ، نمره ،پیشرفت تحصیلی ، درآمد خانواده ، ‌گروه‌های مختلف تحصیلی و وضعیت تاهل رابطه ی معنی داری به دست نیامده است .

حق شناس و همکاران (۱۳۸۹) در مقاله بررسی رابطه هوش معنوی و سبک های دلبستگی دانشجویان، یافتند که رابطه بین مؤلفه اضطرابی دلبستگی و هوش معنوی جهت منفی داشته که نشان دهنده آن است که هرچه میزان هوش معنوی افزایش یابد، میزان اضطرابی دلبستگی (نگرانی از طرد شدن) کاهش می‌یابد.

لطفی و سیار ( ۱۳۸۷ ) ، در تحقیقی به رابطه بین بهداشت روانی و هوش معنوی افراد بالای ۱۵ سال شهرستان بهشهر پرداختن که نتایج این تحقیق نشان می‌دهد بین بهداشت روانی و هوش معنوی این افراد رابطه معناداری وجود دارد .

موسوی ، طالب زاده ( ۱۳۸۹ ) ، در تحقیقی به رابطه بین هوش معنوی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی پرداختند . که تعداد ۱۴۰ نفر به ‌عنوان نمونه انتخاب و داده ها توسط پرسشنامه جمع‌ آوری و با بهره گرفتن از ضریب همبستگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و نتایج نشان داد که بین هوش معنوی دانشجویان با سطح سلامت روان آنان رابطه معنادار و منفی وجود دارد .

معلمی ( ۱۳۸۹ ) در تحقیقی به بررسی رابطه ی سلامت روان ، هوش معنوی و افکار ناکارآمد در دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان پرداخته است . در این تحقیق نمونه ای شامل ۳۷۰ دانشجو (۱۰۸ پسر و ۲۵۵ دختر) انتخاب گردید . ابزار مورد استفاده ، پرسشنامه ی سلامت عمومی گلدبرگ ۴، پرسش­نامه­ افکار ناکارآمد (DAS) و پرسش­نامه­ خودگزارشی هوش معنوی ۲۴ (SISRI-24) بوده است . نتایج نشادن داد که بین هوش معنوی و سلامت روان همبستگی مثبت معنی دار و بین هوش معنوی و افکار ناکارآمد و بین سلامت روان و افکار ناکارآمد نیز همبستگی منفی معنی دار وجود دارد . تحلیل رگرسیون نشان داد که هوش معنوی و نیز افکار ناکارآمد، قادر به پیش‌بینی قسمتی از واریانس سلامت روان می‌باشند .

حمید و همکاران ( ۱۳۹۱ ) ، در تحقیق به رابطه سلامت روان و هوش معنوی با تاب آوری دانشجویان دانشگاه کرمانشاه پرداختند . در این تحقیق نمونه ای به حجم ۱۰۰ نفر انتخاب گردید که نتایج نشان داد بین سلامت روان و هوش معنوی رابطه معنادرای وجود دارد و همچنین بین دانشجویان دختر و پسر از لحاظ تاب آوری تفاوت معنی داری وجود ندارد .

خدابخشی و همکاران ( ۱۳۹۳ ) ، در تحقیقی به شناسایی رابطه بین هوش معنوی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان پرداختند . در این تحقیق نمونه ای به حجم ۳۳۰ نفر انتخاب شد . نتایج نشان داد که بین هوش معنوی و ابعاد سلامت روان رابطه مثبت وجود دارد و همچنین ابعاد هوش معنوی سهم عمده ای در پیش‌بینی سلامت روانی دارند .

فصل سوم

روش تحقیق

مقدمه

تحقیق حاضر از نوع مطالعات توصیفی – تحلیلی و مقطعی می‌باشد . در این فصل موارد زیر مطرح شده است در گام اول بر اساس اهداف مطرح شده در فصل اول تحقیق ، نوع روش تحقیق معلوم شده ، گام دوم تعیین جامعه آماری ، روش نمونه گیری و حجم نمونه مشخص می شود . گام سوم روش جمع‌ آوری داده ها از طریق پرسشنامه آمده و سپس روایی و پایایی پرسشنامه مشخص می شود ، گام چهارم ، روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها معلوم می شود .

روش تحقیق

نوع تحقیق در پژوهش حاضر ، مطالعات توصیفی – تحلیلی و مقطعی می‌باشد. که با توجه به مفهوم آن می توان گفت از گروه تحقیقات علمی می‌باشد که جهت رفع مسائل و مشکلات انسانی انجام می شود . در مطالعات مقطعی داده ها را از افراد برای تعیین شیوع یک پیامد در یک نقطه از زمان جمع‌ آوری می‌کنند. شیوع پیامد می‌تواند بدون توجه به مواجهه و یا شیوع مواجهه بدون توجه به بیماری اندازه گیری شود که از نوع توصیفی است. و اگر شیوع بیماری در آنهایی که مواجهه مورد نظر را دارند و آنهایی که مواجهه ندارند، اندازه گیری شده باشد، مطالعه تحلیلی خواهد بود. در مطالعات مقطعی معمولا به آسانی قابل اجرا هستند. ‌بنابرین‏ این نوع مطالعات به وفور برای برنامه ریزی مبتنی بر شواهد اجرا می‌شوند.

جامعه آماری

جامه آماری این پژوهش شامل تمامی دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی استان لرستان واحد دلفان می‌باشد. لازم به ذکر است که این جامعه آماری تمام رشته‌های تحصیلی این دانشگاه را شامل ۴۸۰نفر می‌باشد.

نمونه گیری و روش نمونه گیری

در این پژوهش جهت نمونه گیری ابتدا با بهره گرفتن از روش های تعیین حجم نمونه مانند روش کرجسی و مورگان میزان حجم نمونه انتخاب می شود.( این روش دارای جدولی از پیش تهیه شده است که ستون های آن نشان دهنده ی اندازه جامعه و ردیف های آن حجم نمونه را به نشان می‌دهند)سپس با بهره گرفتن از روش نمونه گیری طبقه ای و متناسب با تعداد دانشجو هر رشته نمونه ها به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند.با توجه به جدول کرجسی و مورگان از ۴۸۰ نفر ۲۱۴ نفر انتخاب شده است که ۱۰۷ نفر دختر و۱۰۷ پسر که با توجه به تعداد داشجویان هر رشته افرادی که از آن برای نمونه انتخاب می شود بیشتر خواهد بود.

ابزار پژوهش

با توجه به متغیرهای بکارگرفته شده، در این تحقیق ابزار مورد استفاده در این پژوهش ۳ نوع پرسشنامه مربوط به هوش معنوی ، سلامت روانی و سبک های دلبستگی می‌باشد .

اولین پرسشنامه به کار گرفته شده در این پژوهش در ارتباط با هوش معنوی می‌باشد.پرسش نامه هوش معنویی توسط عبدالله زاده و همکاران در سال ۱۳۸۸ تهیه شده و دارای ۲۹ ماده می‌باشد که به روش لیکرت نمره گذاری می شود.

پایایی این پرسشنامه درمرحله مقدماتی به روش آلفا برابر ۸۷/۰ بوده و در مرحله نهایی پرسشنامه روی ۲۸۰ نفر گروه نمونه اجرا شد که پایایی در این مرحله ۸۹/۰درصد به دیت آمد. که نشان دهنده اعتبار و روایی خوب این پرسشنامه می‌باشد.

دومین ابزار در این پژوهش پرسشنامه سلامت روانی است. در این پژوهش از پرسشنامه GHQ-28 گلدبرگ و هیلر که در سال ۱۹۷۹ ارائه شده استفاده می شود. این پرسشنامه به منظور شناسایی اختلالات روانی غیر روان پریشی تدوین گردید که به طور وسیعی از ان برای تشخیص اختلالات خفیف روانی و غربال گری اختلالات روانشناختی غیر سایکوتیک در مراکز درمانی و سایر جوامع در موقعیتهای مختلف استفاده می شود.

هومن ‌در سال‌ ۱۳۷۷ ،کسب نمره ۲۳ و بالاتر نشانگر عدم سلامت عمومی و کسب نمره پایین تر از ۲۳ نشانگر سلامت روانی می‌باشد.این پرسشنامه در تحقیقات مختلف به کار رفته و دارای اعتبار مناسبی است.هومن در سال ۱۳۷۷ آلفای کرونباخ را برای مقیاس های علائم جسمانی ۸۵/۰ ، علائم اضطراب و اختلال ۸۷/۰ ، نارسایی اجتماعی ۷۹/۰ و برای کل مقیاس که نشان دهنده سلامت روانی است برابر ۸۵/۰گزارش ‌کرده‌است.

به عقیدۀ بسیاری از محققان ونویسندگان، قصد ونیت در تعریف پرخاشگری از اهمیت خاصی برخوردار است. آن ها قصد را اینگونه معنی می‌کنند:

پورافکاری(۱۳۷۶)، پرخاشگری را اینطورتعریف می‌کند:اصطلاحی بسیار کلی برای انواع گوناگونی ازاعمال همراه با حمله وخشونت. چنین اعمالی رامی توان فرض کرد که بایکی ازدلایل زیر برانگیخته می‌شوند: ۱- ترس ۲- میل به ایجاد ترس ۳- میل به پیش بردن عقایدوعلائق شخصی.

انواع پرخاشگری:

محققان پرخاشگری را به روش های گوناگون طبقه بندی کرده‌اند.از جمله:

1. 1. پرخاشگری وسیله ای- خصمانه: پرخاشگری وسیله ای که تحت عنوان پرخاشگری کنشی نیز برآورد شده است،در تئوری یادگیری بندورا به عنوان رفتاری که به وسیله ‌تقویت‌های بیرونی، کنترل می شود بیان شده است. هدف این نوع از پرخاشگری، دستیابی به هدف مطلوب وخواستنی است.

1. 1. پرخاشگری خصمانه: پرخاشگری خصمانه که تحت عنوان پرخاشگری “واکنشی”نیز آمده است.ریشه‌های نظری در مدل پرخاشگری – ناکامی دارد وپاسخی است که به یک موقعیت تحریک آمیز یا ناکام کننده به قصد آسیب زدن یاصدمه رساندن به دیگران(رفتارتلافی جویانه)داده می شود(به نقل از صالح زاده ،۱۳۹۰). پرخاشگری خصمانه یک عکس العمل داغ ایجاد شده وحداقل تحریک شده بوسیلۀ عصبانیت است. مثلاٌ شما ‌از کسی عصبانی هستید وبرانگیخته شده اید که به او صدمه بزنید، منظوراصلی از این پرخاشگری داشتن قصدکامل یا میل شدید به ایجاد ضربه.

1. پرخاشگری اجتماعی: در این نوع پرخاشگری، فرد از طریق ضربه زدن به عزت نفس یا صدمه زدن به موقعیت اجتماعی افراد، درصددآسیب رساندن برمی آید وممکن است به شکل مستقیم نظیر بدگویی های کلامی، اظهارات منفی یا اشارات وحرکات بدنی منفی (اخم کردن، روی برگرداندن)و یا به شکل غیر مستقیم وافترا بستن ابراز شود(به نقل از صالح زاده ،۱۳۹۰).

عوامل تعیین کننده پرخاشگری:

تأثیر عوامل پیش از تولد:

متخصصین اکنون باوردارند که کودکان در دو وسه سال آغاز زندگی، بیشترین آمادگی را برای یادگیری خشونت دارند. اما بسیاری از آن ها به تحقیقاتی علامند هستند که دلالت دارند برآنکه پایه های پرخاشگری ممکن است در دوران بارداری بنا نهاده شود. مطالعات نشان می‌دهد که سطح فشار روانی یک مادر باردار، عادت‌های غذایی، استفاده از دارو والکل وقرار گرفتن در معرض سموم محیطی ممکن است مغز جنین را مستعد یک وضعیت تحریک ناپذیر یا پرخاشگرنماید. ‌بر اساس تحقیقات، عادت‌های بهداشتی ضعیف، وضعیت‌های هیجانی ،قرارگرفتن در معرض مواد خطرناک می‌تواند از طریق آسیب رساندن به مکانیسم‌های عصب شناختی که خلق وخو ‌و خویشتن داری را کنترل می‌کنند، برجنین تأثیر بگذارند(راسلیک، ۱۹۹۸، به نقل از بهاء ،۱۳۸۰).

عوامل فیزیولوژیک مؤثر برپرخاشگری:

1. 1. آمیگدال(بادامه): قسمتی ازدستگاه کناری است، نقش ویژه ای درپرخاشگری دارد. تخریب تمامی یا بخشی از ساختمان مغزی آمیگدال توسط جراحی باعث حذف رفتارهای پرخاشگرانه در موجود می شود(کارلسون^[۴۷]،ترجمۀ،پژمان،۱۳۷۸).

1. 1. هیپوتالاموس: درپیدایی رفتار پرخاشگری بخش‌های مختلف هیپوتالاموس نقش مهمی ایفا می‌کند. به طوری که تحریک هیپوتالاموس جانبی به پرخاشگری شکار ‌و تحریک هیپوتالاموس میانی به پرخاشگری عاطفی در گربه، موش ومیمون می‌ انجامد، تحریک هیپوتالاموس پشتی به فرار منجر می شود ‌و وقتی برسر راه حیوان مانع وجود داشته باشد، پرخاشگری ناشی ازترس ایجاد می شود(خداپناهی،۱۳۸۰).

1. 1. سطح گلوکزخون: رالف بولتون^[۴۸] به مدت دوسال در میان قبیله کالااز قبایل بومیان سلسله جبال آندردر پرو زندگی کرد. مردم این قبیله به عنوان پرخاشگرترین مردمان دنیا شناخته شده اند ومیزان قتل وآدم کشی در بالاترین حدخود در قبیله است. بولتون متوجه شد که مردمان این قبیله پرخاشگرتر از بقیه بودندواحتمالا از هیپوگلیسمی خفیفی رنج می بردند(شهریاری ،۱۳۷۶).

1. هورمون: هورمون تستوسترون با پرخاشگری رابطه دارد به طوری که نرها معمولاً پرخاشگرتر از ماده ها هستند.دراکثر جوامع ،شکار وجنگ کار مردان است.در بررسی‌ها نیز نشان می‌دهد که در ایالات متحده ی آمریکا، مردان پرخاشگرترازمردان باشند (گراهام، ترجمۀ رجایی وصارمی،۱۳۸۰).

بدیهی است که هیچ پدر ‌و مادری عمداَ فرزند خود را به پرخاشگری تشویق نمی کند، ولی در بعضی شرایط از این که می بیند، فرزندشان در دفاع از خود قلدری به خرج داده وباکمی خشونت توانسته حق ضایع شده خود را بگیرد لذت می‌برند. البته والدین تنها کسانی نیستند که باعث بروز پرخاشگری درکودک می‌شوند، بلکه خواهران وبرادرها ویا دوستان صمیمی کودک هم که کمی از او بزرگترند، بهترین الگوهای ترویج رفتاربه شمار می‌روند(سلحشور،۱۳۷۸).

اجتماعی بودن پرخاشگری:

این عده اعتقاد دارند که فکر ذاتی بودن پرخاشگری برای انسان خطرناک ومخرب است.زیرا داشتن چنین فکری سبب می شودپرخاشگری مانند میل به غذا یک واکنش اجتناب ناپذیر تلقی می شود. هورنای معتقد است که ریشۀ عصبیت را افرادی که درمحیط کودک زندگی می‌کنند، در او به وجود می آورند. یعنی تحقیر وترساندن،ظلم ،زورگویی، سختگیری، اعتماد به نفس اورا سست وضعیف می‌کنند(خدیوی زند،۱۳۷۴).

این گروه معتقدند که برخلاف نظر غریزی بودن، دلایل فراوانی می توان ارائه داد که پرخاشگری منشأ غریزی وذاتی ندارد وبه همین دلایل از لحاظ اجتماعی هم قابل آموزش است وهم قابل پیشگیری وکنترل، و برای تأیید عقیدۀ خود دلایل ذیل را عرضه کرده‌اند.

1. 1. دشمنی فطری بین حیوانات وجود ندارد وآنچه مادراین مورد می بینیم آموزش‌هایی است که والدین این حیوانات به آن ها می داده‌اند.

1. 1. وجود کروموزوم y اضافی را نمی توان دلیل بر ذاتی بودن پرخاشگری دانست. چنانچه مشخص شده است وجود کروموزوم y اضافه سبب افزایش ودرشتی اندام می شود.اما چه بسا وجود اندام قوی وقدبلند از نظر اجتماعی سبب ممتاز شدن این افراد از نظر نیروی بدنی و در نتیجه استخدام آن ها به عنوان مأمور محافظ یا ‌آدم‌کش مزدور که وجود حالت‌های پرخاشگرانه را ایجاب می‌کند، باشد.

1. 1. تحریک الکتریکی هیپوتالاموس درمورد حیوان وقتی موجب رفتار پرخاشگرانه می شود که او را در برابرحیواناتی ضعیف تر از خود قرارگرفته است.

دسترنج رعیتی و حق اولویت و گاوبندی و غیره که در املاک‏ معمول و بین رعایا خرید و فروش می شود از حقوق راجعه به عین املاک نبوده‏ و قابل درخواست ثبت و اعتراض ثبت نیست و صدور سند مالکیت به نام مالک‏ هم تغییری در وضع حقوق مذبور در هر جا که معمول است نمی دهد و این مقررات قانونی خود می‌تواند یکی از مبانی قانون حق کارافه و شناسائی‏ ضمنی آن به وسیله قانون‌گذار باشد دادگاه شهرستان بابل نیز در این زمینه به حکم صادره‏ شماره باستناد این ماده و عرف بلد در مقام شناسائی حق کارافه انشای رأی‌ و حکم صادر نموده است.

حق تبرتراشی شباهت کاملی نیز به حق کسب و پیشه دارد چه مستاجر مغازه به علت شهرتی‏ که در اثر عمل و ابتکار او برای مغازه به وجود آمده است خود را صاحب کسب و پیشه می‌داند و زارع نیز به علت کار و فعالیت خود در آباد کردن زمین‌های بائر خود را مستحق حقوقی می‌داند که عنوان کارافه یا تبرتراشی دارد و با شباهتی که این حقوق با یکدیگر دارند میتوان گفت قانون مالک و مستاجر که‏ حق سرقفلی را برای مستاجر به رسمیت شناخته است محاکم نیز با توجه به عرف و عادت و اوضاع و احوال عقاید محلی می‌تواند حق کارافه را به مثابه حق سرقفلی برای رعایا به رسمیت‏ بشناسد. ^[۳۴]

ریشه مشترک حق کسب وپیشه و حق تبر تراشی (که دو مطلب جداگانه هستند) این است که شخص در ملک (مال غیر منقول)دیگری (اعم از دکان و حمام و کاروانسرا و مزرعه و مانند این ها) مرغوبیتی به وجود آورد و یا مرغوبیتی که قبلا به وجود آمده بود ابقا کند و در نتیجه اینکار دارای حقی بر آن ملک شود که در عرف عام به آن حق آب و گل گفته می شود.به خاطر این رشته مشترک عده ای حق زارعانه((تبر تراشی، کارافه، دستارمی…)) را مشابه حق کسب و پیشه در تجارت می دانند و معتقدند حق زارعانه حق کسب و پیشه در کشاورزی است.

بند چهارم : شناسائی حق کارافه

با توجه به مراتب فوق محاکم دادگستری مازندران حق کارافه را برای صاحبان‏ آن شناخته و چند سالی است که احکام فراوانی در مقام شناسائی آن حقوق از دادگاه های‏ شهرستان‌های مازندران صادر گردیده است لیکن باز هم جسته گریخته احکامی مشاهده می شود که دادرسان دادگاه ها گاهی‏ خود را ‌به این تأسيس قضائی جدید آشنا نکرده و مدعی را محکوم کرده ‏اند.

از جمله است رأی‌ شماره ۱۱۱ دادگاه شهرستان آمل که در مقام تأیید دادنامه‏ صادره از دادگاه بخش مذبور صادر گردیده است و خلاصتا حاکی از عدم شناسائی «حق کارافه» است لیکن این رأی‌ در مقام رسیدگی فرجامی شکسته‏شده و شعبه ۴ دیوانعالی کشور چنین‏ نظر داده است.

با توجه به اینکه فرجام خواه مدعی است که مبلغ هفت هزار ریال‏ بابت ارزش کارافه ششصد متر زمین مندرج در سند عادی ۹/۱۲/۱۳۳۸ به فرجام خوانده تأدیه ‌کرده‌است و فرجامخواه هم در مراحل بدوی و پژوهشی‏ ادعا نموده که معامله کارافه حسب عرف محلی جایز و رایج می‌باشد و پس‏ از انجام آن حق استرداد وجهی که از این بابت تأدیه شده موجود نیست‏ و دادگاه بدون رسیدگی در این قسمت که طبق عرف محل حق کارافه اولویت‏ در کشت برای زارع ایجاد خواهد شد و این حق قابل خرید و فروش می‌باشد یا خیر ؟مبادرت به صدور حکم ‌کرده‌است و چون به فرض وجود و فوت چنین‏ حقی برطبق عرف محل مخالفتی با حکم ماده ۲۹ قانون مدنی نخواهد داشت لذا استدلال دادگاه صحیح نبوده و طبق ماده ۵۵۹ قانون آئین دادرسی‏ مدنی شکسته می شود و رسیدگی به دادگاه شهرستان بابل رجوع می‌گردد.

شعبه اول دادگاه شهرستان بابل نیز در رسیدگی پس از نقص ضمن شناسائی کامل‏ حق کارافه مبادرت به صدور رأی‌ به شرح زیر نموده است که دادنامه پژوهش خواسته ‌بر مبنای‌ این استدلال صادر گردیده است‏ که کارافه (تبرتراشی) از حقوق قابل انتقال نیست تا شایستگی مورد معامله‏ قرار گرفتن داشته باشد و حال آن که به نظر این دادگاه حقوق کارافه (تبرتراشی) در مازندران از حقوق مسلم رعیتی نسبت به زمین زراعتی است که صاحبان‏ حقوق مذبور آن را به دیگران منتقل و مورد معامله قرار می‌دهند و کثرت‏ معاملاتی که در این زمینه در مازندران انجام می شود^[۳۵] یک عرف مسلم غیر قابل‏ تردید در باب حق کارافه برای اشخاص ایجاد نموده است علی هذا به استناد ماده ۳ آیین دادرسی مدنی و روح قوانین موضوعه معامله انجام شده بین‏ پژوهش خواه و پژوهش خوانده فاقد منع قانونی است بالاخص که ماده ۳۱ آئین‏نامه قانون ثبت نیز حقوق رعیتی که کارافه نیز از مصادیق آن می‌باشد برای‏ دارنده آن محترم شمرده و به رسمیت شناخته است ‌بنابرین‏ با توجه به مراتب‏ بالا دادنامه پژوهش خواسته مخالف موازین قانون صادر گردیده با فسخ آن‏ حکم بر دعوی خواهان بدوی صادر می‌گردد.

با توجه به مراتب مذکوره فوق و رویه‏ های متعدد قضائی می توان مطمئنا ادعا کرد که این تأسيس جدید قضائی یعنی حق کارافه امروز در مازندران کاملا شناخته‏شده‏ و جزء حقوق مسلمه قرار گرفته است و شاید در آتیه نزدیکی به وسیله قانون‏گذار نیز به نحوی صریح‏تر به رسمیت شناخته شود. ^[۳۶]

بند پنجم : آثار حق کارافه

کشاورز پس از این که زمین را به نحو فوق آباد و آماده زراعت کرد حق تقدم زراعت‏ در آن زمین برای خود قائل می‌باشد بدین معنی که هیچکس دیگر غیر از او حق ندارد در زمین آباد شده اقدام به زراعت نماید و حتی مالک ملک نیز حق ندارد شخصا در زمین مذبور زراعت کرده یا زراعت آن را به دیگری واگذار نماید صاحب حق کارافه می‌تواند حق خود را به دیگری انتقال داده و مانند سایر حقوق مالی پس از مرگش قهرا به ورثه منتقل می‌گردد و مالک‏ فقط مستحق گرفتن بهره مالکانه خود می‌باشد و لا غیر. ^[۳۷]

بند ششم : حدود حق کارافه

حق کارافه محدود به امور زراعتی می‌باشد یعنی کسی که حق کارافه زمین را تحصیل‏ ‌کرده‌است فقط می‌تواند اشتغال به امور زراعتی معموله نماید و از تأسيس کارخانه یا ساختمان‏ و این قبیل امور ممنوع است و در صورتی که از حدود خود تجاوز نماید و عملیات غیر زراعتی اقدام کند غالبا مالکین علیه آنان شکایت کرده و محاکم مازندران نیز معمولا مالکین را در این نوع شکایت ذیحق تشخیص و تحت عنوان کارافه جز زراعت حق دیگری برای کشاورزی‏ قائل نمی باشند .^[۳۸]

گفتار دوم : حق زارعانه و ریشه و نحوه احتساب آن

در گفتار حاضر ، بدوا خلاصه ای از حق ریشه و عوامل مؤثر در آن را تشریح کرده و در ادامه نحوه تعیین و احتساب آن را با تکیه بر نظرات کارشناسان امر به صورت فرمول‌های محاسبه در تعیین حق ریشه عنوان می نماییم .

بند اول : حق ریشه

در هیچ یک از قوانین و مقررات موضوعه از حق ریشه تعریفی نشده است و در تبصره ۲ ماده ۵ لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی برای اجرای برنامه های عمومی و عمرانی و نظامی دولت مصوب ۱۳۵۸ شورای انقلاب فقط به آن تصریح یافته و به تعریف و ذکر مصادیق آن پرداخته نشده است . حق ریشه در مواردی مصداق دارد که که دارای ریشه ای می‌باشد و به صورت چندین ساله ثمر می‌دهد و قبل از پایان عمر ریشه آن گیاه اراضی محل وقوع آن به شخص دیگری انتقال یابد و یا توسط دستگاه های اجرایی تصرف شود ، بابت خسارت از بین رفتن ریشه ان گیاه مبلغی تحت عنوان حق ریشه به دارنده آن پرداخت شود .